← Baza wiedzy
Spadek, dział spadku i sprawy rodzinne w Polsce prowadzone zdalnie z UK — infografika | Twoja Sprawa
Sprawa spadkowa w Polsce z zagranicy: jak załatwić spadek, dział spadku i sprawy rodzinne mieszkając w UK — notariusz, sąd, pełnomocnictwo i terminy.

Spadek, dział spadku i sprawy rodzinne w Polsce prowadzone zdalnie z UK

Jeśli prowadzisz sprawę spadkową w Polsce z zagranicy — zmarł rodzic albo dziadek, został dom czy działka w Polsce, a Ty od lat mieszkasz w UK — to dobra wiadomość: w większości przypadków nie musisz brać urlopu i lecieć do Polski. Stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, a często nawet odrzucenie spadku da się przeprowadzić zdalnie — działając przez pełnomocnika lub w polskim konsulacie. W tym przewodniku tłumaczymy krok po kroku, jak to wygląda, gdzie są pułapki (zwłaszcza terminy i długi spadkowe) oraz jak możemy pomóc skoordynować całość po polsku.

Ważne na start: Twoja Sprawa to platforma informacyjna. Nie jesteśmy kancelarią ani adwokatem/radcą prawnym i nie udzielamy porad prawnych. Analizę i sprawę prowadzi współpracujący, regulowany polski adwokat lub radca prawny. Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie gwarantuje żadnego wyniku.

Sprawa spadkowa w Polsce z zagranicy: dlaczego mieszkanie w UK jej nie blokuje

Wyjazd z Polski nie odbiera Ci praw do spadku. Nieruchomość, oszczędności czy udziały w polskiej firmie po zmarłym dalej „czekają" na uregulowanie dziedziczenia — niezależnie od tego, gdzie dziś mieszkasz. Mieszkanie za granicą zmienia jedną rzecz: logistykę, a nie samo prawo spadkowe.

Po pierwsze, polski sąd ma w takich sprawach jurysdykcję. Zgodnie z art. 1108 Kodeksu postępowania cywilnego do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim albo miał miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce, a także gdy majątek spadkowy lub jego znaczna część znajduje się w Polsce (tekst art. 1108 KPC — lexlege.pl). W praktyce dla obywatela polskiego wystarczy choćby jeden z tych łączników.

Po drugie, od 17 sierpnia 2015 r. w UE obowiązuje rozporządzenie spadkowe (UE) nr 650/2012, które wprowadza m.in. europejskie poświadczenie spadkowe — dokument potwierdzający prawa spadkobiercy uznawany w innych krajach UE (Krajowa Rada Notarialna). Wielka Brytania nie była związana tym rozporządzeniem, więc układ „aktywa w UK + aktywa w Polsce" zawsze wymaga indywidualnej oceny prawnika [DO WERYFIKACJI dla Twojej sytuacji].

Trzy najczęstsze sprawy spadkowo-rodzinne, które prowadzimy zdalnie

Sprawa Gdzie zwykle się załatwia Czy trzeba przylot?
Stwierdzenie nabycia spadku / akt poświadczenia dziedziczenia Notariusz (APD) lub sąd Zwykle nie — przez pełnomocnika lub konsulat
Dział spadku (podział majątku między spadkobierców) Notariusz (jeśli zgoda) albo sąd Zwykle nie — przez pełnomocnika
Odrzucenie spadku (ucieczka przed długami) Notariusz, sąd lub konsul Zwykle nie — oświadczenie zdalnie

Poniżej omawiamy każdą z nich.

Stwierdzenie nabycia spadku: notariusz czy sąd?

Żeby formalnie wykazać, że jesteś spadkobiercą (np. by sprzedać dom albo wypłacić środki z banku), potrzebujesz jednego z dwóch dokumentów: sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia (APD).

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma takie same skutki jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (Izba Notarialna w Poznaniu). Droga notarialna jest szybsza, ale wymaga zgody wszystkich spadkobierców co do tego, kto i w jakim udziale dziedziczy. Jeśli jest spór, brak kontaktu ze spadkobiercą albo testament budzi wątpliwości — sprawa trafia do sądu.

Jak to zrobić, gdy mieszkasz w UK

Notariusze tradycyjnie wolą, by spadkobiercy stawili się razem. Jest jednak rozwiązanie dla rozproszonej rodziny: na podstawie projektu protokołu dziedziczenia poszczególne osoby mogą składać oświadczenia przed różnymi notariuszami, w różnym czasie, a nawet przed polskim konsulem za granicą (Krajowa Rada Notarialna). Nie wszyscy muszą więc być tego samego dnia w tej samej kancelarii.

W postępowaniu sądowym mieszkając w UK zwykle w ogóle nie musisz się stawiać — wystarczy ustanowiony pełnomocnik (o tym niżej).

Dział spadku: jak podzielić dom czy działkę między rodzeństwo

Stwierdzenie nabycia spadku ustala tylko, kto dziedziczy i w jakim udziale. Żeby przypisać konkretne składniki (np. dom jednemu, oszczędności drugiemu, ze spłatą), potrzebny jest dział spadku.

Dział spadku można przeprowadzić dwiema drogami:

Gdy część rodzeństwa mieszka za granicą, kluczowe jest pełnomocnictwo: osoba za granicą nie musi stawiać się osobiście, jeśli wcześniej udzieli go zaufanej osobie w Polsce lub profesjonalnemu pełnomocnikowi (FedPoles — dział spadku między rodzeństwem za granicą).

Pełnomocnictwo z UK: kto i jak może Cię reprezentować

To najważniejszy element całej zdalnej układanki. Trzeba rozróżnić dwie rzeczy:

Kto może być pełnomocnikiem w sądzie

W sądzie — inaczej niż w sprawach urzędowych — nie każdy może Cię reprezentować. Wielu klientów sądzi, że wyśle zaufanego znajomego czy księgowego, ale sąd nie dopuści takiej osoby do głosu, bo Kodeks postępowania cywilnego ściśle określa krąg pełnomocników. Reprezentować Cię może m.in. profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny) albo — w zakresie przewidzianym prawem — bliski krewny (spadek.info — sprawa spadkowa mieszkając za granicą).

Jak podpisać i uwierzytelnić pełnomocnictwo z UK

Pełnomocnictwo można sporządzić w polskim konsulacie w kraju zamieszkania albo u miejscowego (brytyjskiego) notariusza — w tym drugim wypadku zwykle potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe i odpowiednie uwierzytelnienie (apostille), aby polski sąd lub notariusz dokument uznał (spadek.info).

Drobny, ale realny szczegół. Pełnomocnictwo składane w sądzie wymaga zwykle dowodu zapłaty opłaty skarbowej 17 zł. Wyjątek dotyczy najbliższej rodziny (rodzice, dzieci, rodzeństwo, małżonek), która jest z tej opłaty zwolniona (spadek.info).

Sposób uwierzytelnienia dokumentów z UK opisujemy szerzej w osobnym artykule o notariuszu i apostille (link na dole).

Odrzucenie spadku z UK i pilny termin 6 miesięcy

Spadek to nie tylko aktywa — to także długi. Jeśli zmarły zostawił zadłużenie, możesz spadek odrzucić i nie odpowiadać za zobowiązania. To najczęstszy „spadkowy pożar", z którym zgłaszają się Polacy z UK.

Kluczowy jest termin. Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (tekst art. 1015 KC — Gofin). To termin zawity — co do zasady nie można go przedłużyć ani przywrócić.

Co istotne:

Nie zwlekaj. Sześć miesięcy mija szybciej, niż się wydaje, gdy do tego dochodzi tłumaczenie dokumentów i umawianie wizyty w konsulacie. Jeśli w grę wchodzą długi spadkowe — to najpilniejsza sprawa z całej listy.

Sprawy rodzinne z polskim wątkiem — krótka uwaga

Pod „sprawy rodzinne" Polacy z UK podciągają też m.in. alimenty, rozwód czy sprawy majątkowe między małżonkami. Tu zasady jurysdykcji i procedury są inne niż w sprawach spadkowych i bywają bardziej złożone (m.in. ze względu na rozporządzenia unijne i miejsce zwykłego pobytu stron). Każdą taką sprawę trzeba ocenić indywidualnie — od tego jest bezpłatna analiza i konsultacja z regulowanym prawnikiem [DO WERYFIKACJI dla konkretnego stanu faktycznego].

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy muszę przylecieć do Polski na sprawę spadkową? W większości spraw — nie. Stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku w sądzie zwykle prowadzi pełnomocnik, a oświadczenia (np. o odrzuceniu spadku) można złożyć w polskim konsulacie lub u notariusza. Przylot bywa potrzebny tylko w nietypowych sytuacjach.

Ile mam czasu na odrzucenie spadku z długami? Sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku (art. 1015 § 1 KC). To termin zawity — po jego upływie spadek co do zasady uznaje się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Dlatego z długami nie wolno zwlekać.

Czy mogę dać pełnomocnictwo zaufanemu znajomemu w Polsce? W sprawach pozasądowych często tak, ale w sądzie krąg dopuszczalnych pełnomocników jest ściśle określony przez Kodeks postępowania cywilnego. Zaufana osoba spoza tego kręgu nie zostanie dopuszczona do reprezentacji — wtedy potrzebny jest adwokat lub radca prawny.

Jak uwierzytelnić pełnomocnictwo podpisane w UK? Najczęściej sporządza się je w polskim konsulacie albo u brytyjskiego notariusza — wtedy zwykle z tłumaczeniem przysięgłym i apostille, by polski sąd lub notariusz dokument uznał.

Notariusz czy sąd — co jest szybsze? Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza jest szybszy i ma takie same skutki jak postanowienie sądu, ale wymaga zgody wszystkich spadkobierców. Przy sporze, braku kontaktu lub wątpliwym testamencie — sprawę i tak rozstrzyga sąd.

Jak możemy pomóc

Skorzystaj z bezpłatnej analizy na twojasprawa.com. Po polsku zbierzemy informacje o Twojej sprawie i skoordynujemy kontakt z regulowanym polskim adwokatem lub radcą prawnym, który poprowadzi sprawę w Polsce — a Ty zostaniesz w UK.

Disclaimer

Twoja Sprawa (twojasprawa.com) to platforma informacyjna i koordynacyjna, a nie kancelaria prawna. Nie jesteśmy adwokatem ani radcą prawnym i nie udzielamy porad prawnych. Sprawy w Polsce prowadzi współpracujący, regulowany polski adwokat lub radca prawny. Treść tego artykułu ma charakter wyłącznie informacyjny, nie stanowi porady prawnej i nie gwarantuje żadnego wyniku. Stan prawny i orzecznictwo mogą się zmieniać; przed podjęciem decyzji skonsultuj swoją sprawę indywidualnie z prawnikiem.

Źródła

Powiązane artykuły

Sprawdź swoją sprawę — bezpłatnie i po polsku

Opisz sprawę, a my wstępnie ją ocenimy i skojarzymy Cię z regulowanym polskim adwokatem lub radcą prawnym (sprawy prowadzone w Polsce).

Bezpłatna analiza →