Rozwód w Polsce gdy małżonek mieszka za granicą

Jeśli Ty lub Twój współmałżonek mieszkacie w UK lub innym kraju, a chcesz uzyskać rozwód według polskiego prawa — masz do tego prawo, pod warunkiem że polskie sądy mają jurysdykcję w Twojej sprawie. To częsta sytuacja wśród Polaków z diasporą: jeden z małżonków wrócił do Polski, drugi pozostał za granicą. Rozwód jest możliwy, ale procedura ma kilka kroków, które warto znać z wyprzedzeniem.

Informacja prawna: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na czerwiec 2026 r. Każda sprawa jest indywidualna — skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym specjalizującym się w prawie rodzinnym. TwojaSprawa.com to platforma informacyjna, nie kancelaria prawna.

Kiedy polskie sądy mają jurysdykcję w sprawie rozwodowej?

Zgodnie z rozporządzeniem UE nr 2019/1111 (Bruksela IIb, stosowane od 1 sierpnia 2022 r.) polskie sądy są właściwe do orzeczenia rozwodu w kilku przypadkach:

• oboje małżonkowie mają miejsce zwykłego pobytu w Polsce;
• ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu było w Polsce i jedno z małżonków nadal tu mieszka;
• powód ma miejsce zwykłego pobytu w Polsce od co najmniej 1 roku bezpośrednio przed złożeniem pozwu (lub 6 miesięcy, jeśli jest obywatelem polskim);
• oboje są obywatelami polskimi, nawet jeśli oboje mieszkają za granicą.

Uwaga dotycząca UK: Wielka Brytania opuściła UE i nie jest już związana rozporządzeniem Bruksela IIb. Oznacza to, że możliwa jest sytuacja, w której zarówno sąd angielski, jak i polski mogłyby mieć jurysdykcję. Wówczas decyduje, który pozew zostanie złożony pierwszy. Jeśli planujesz rozwód w Polsce — złożenie pozwu przed ewentualnym pozwem w UK może mieć istotne znaczenie.

Który sąd w Polsce jest właściwy?

Sprawy rozwodowe rozpatruje wyłącznie sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC) — nie rejonowy.

Właściwość miejscowa: - sąd okręgowy właściwy dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków w Polsce — jeśli jedno z nich nadal tu mieszka; - jeśli brak takiego miejsca — sąd właściwy dla miejsca zamieszkania pozwanego; - jeśli pozwany mieszka za granicą — sąd właściwy dla miejsca zamieszkania powoda w Polsce.

Jak doręczyć pozew małżonkowi za granicą?

To jeden z najważniejszych aspektów praktycznych. Jeśli pozwany mieszka w UK lub innym kraju, sąd musi mu skutecznie doręczyć pozew. W praktyce dzieje się to przez:

1. Konwencję Haską z 1965 r. — doręczenie przez organ centralny kraju odbiorcy (dla UK: King's Solicitor lub właściwy organ);
2. bezpośrednie doręczenie pocztą (dopuszczalne w niektórych krajach);
3. pełnomocnika — jeśli pozwany upoważni adwokata w Polsce do odbioru korespondencji.

Doręczenie za granicę znacząco wydłuża postępowanie — może to być kilka do kilkunastu miesięcy zanim sprawa ruszy.

⚠️ Szczegółowe wymogi doręczeń PL-UK po Brexicie wymagają weryfikacji z adwokatem — praktyka sądów ulega zmianom.

Czy muszę być obecny na rozprawie w Polsce?

Nie zawsze. Masz kilka opcji:

• Pełnomocnik — adwokat lub radca prawny może reprezentować Cię w Polsce na podstawie pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo zawarte za granicą wymaga apostille.
• Rozprawa zdalna — polskie sądy coraz częściej dopuszczają udział w rozprawie przez wideokonferencję, choć to zależy od uznania sędziego.
• Pozew o rozwód bez orzekania o winie za zgodą stron — jeśli oboje małżonkowie chcą rozwodu, sprawa może być szybsza i mniej wymagająca pod kątem stawiennictwa.

Co sąd rozstrzyga przy okazji rozwodu?

W wyroku rozwodowym sąd obligatoryjnie orzeka o: - winie rozkładu pożycia (lub jej braku, jeśli obie strony zgodnie wniosą o pominięcie); - władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi; - kontaktach z dziećmi; - alimentach na dzieci; - korzystaniu ze wspólnego mieszkania (jeśli oboje zamieszkiwali lokal).

Na wniosek stron sąd może też podzielić majątek wspólny — ale tylko jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki postępowania.

Jak długo trwa rozwód w Polsce?

To zależy od sądu, obłożenia i komplikacji sprawy. Orientacyjnie: - Sprawa bezsporna (brak dzieci, zgodny wniosek o nieorzekanie o winie): 3–9 miesięcy - Sprawa z małoletnimi dziećmi lub z orzeczeniem o winie: 12–36 miesięcy lub dłużej - Konieczność doręczenia za granicę: może dodać kilka–kilkanaście miesięcy

FAQ

Czy mogę złożyć pozew o rozwód w Polsce będąc w UK? Tak, pod warunkiem że polskie sądy mają jurysdykcję (zob. warunki powyżej). Możesz działać przez adwokata na pełnomocnictwo.

Czy muszę przyjechać do Polski na rozprawę? Niekoniecznie — adwokat może Cię reprezentować. Możliwe jest też uczestnictwo przez wideokonferencję, zależnie od decyzji sądu.

Co jeśli współmałżonek nie chce się zgodzić na rozwód? Polska nie wymaga zgody obu stron — wystarczy wykazać trwały i zupełny rozkład pożycia (art. 56 § 1 KRiO). Sprawa będzie jednak dłuższa i bardziej skomplikowana.

Czy wyrok polskiego sądu będzie uznany w UK? Po Brexicie uznanie polskiego wyroku w UK nie następuje automatycznie. Może wymagać rejestracji w angielskim sądzie rodzinnym. ⚠️ Skonsultuj tę kwestię z prawnikiem znającym prawo angielskie.

Ile kosztuje pozew o rozwód w Polsce? Opłata sądowa od pozwu wynosi 600 zł (stan na 2026 r.). Do tego dochodzi wynagrodzenie adwokata — stawki są różne, zależą od zakresu pracy.

Powiązane artykuły

• Wina w rozwodzie — skutki alimentacyjne i majątkowe
• Podział majątku po rozwodzie — co wchodzi do wspólnoty
• Władza rodzicielska po rozwodzie
• Prawo rodzinne PL — hub kategorii

Podstawa prawna

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1359) — art. 56, 57, 58
• Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1550) — art. 17 pkt 1, art. 41, art. 425–452
• Rozporządzenie UE 2019/1111 (Bruksela IIb) — art. 3–7 (jurysdykcja)
• Konwencja Haska z 15.11.1965 o doręczaniu dokumentów

Masz sprawę o rozwód z wątkiem zagranicznym? Opisz ją nam

Mieszkasz za granicą, a Twoja sprawa rodzinna dotyczy Polski? Opowiedz nam o sytuacji — bezpłatnie ocenimy i skontaktujemy Cię z adwokatem lub radcą prawnym specjalizującym się w prawie rodzinnym. Sprawy prowadzimy zdalnie, na pełnomocnictwo.