Uznanie wyroku rozwodowego z UK w Polsce - procedura

Rozwiodłeś się przed sądem w Anglii lub Walii i teraz potrzebujesz, żeby ten rozwód „zadziałał" w Polsce - bo planujesz ponowny ślub, załatwiasz sprawę spadkową albo po prostu chcesz, żeby polski akt małżeństwa odzwierciedlał Twój aktualny stan cywilny? Uznanie wyroku rozwodowego z UK w Polsce - procedura zależy przede wszystkim od tego, kiedy wyrok zapadł, bo Brexit zmienił zasady współpracy między oboma krajami w sprawach rodzinnych. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda wpis wzmianki o rozwodzie do polskiego aktu małżeństwa, kiedy potrzebne jest odrębne postępowanie sądowe o uznanie orzeczenia oraz jak całość załatwić zdalnie z Wielkiej Brytanii.

Czy rozwód z UK jest automatycznie ważny w Polsce

To pytanie, które zadaje niemal każdy Polak po rozwodzie w Anglii - i odpowiedź zależy od daty wyroku oraz reżimu prawnego, jaki go obejmował.

Przed Brexitem (a ściślej - przed końcem okresu przejściowego) sprawy rozwodowe między państwami UE, w tym Wielką Brytanią, mieściły się w ramach unijnych przepisów o jurysdykcji i uznawaniu orzeczeń w sprawach małżeńskich (tzw. rozporządzenie Bruksela II). W uproszczeniu - orzeczenia rozwodowe wydane w jednym państwie członkowskim były co do zasady uznawane w innych państwach członkowskich bez odrębnego postępowania.

Po zakończeniu okresu przejściowego Wielka Brytania przestała być objęta tym mechanizmem w relacji z Polską. ****. Nie przesądzamy w tym miejscu, czy Twój wyrok podlega automatycznemu uznaniu, czy wymaga odrębnej weryfikacji - to zależy od konkretnej daty orzeczenia i okoliczności sprawy, dlatego każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy.

W praktyce oznacza to jedno: zanim złożysz jakiekolwiek dokumenty do USC, warto ustalić z prawnikiem, czy Twój wyrok w ogóle wymaga formalnego postępowania o uznanie, czy wystarczy sama procedura administracyjna wpisu wzmianki.

Procedura wpisu wzmianki o rozwodzie do polskiego aktu małżeństwa

Jeśli Twoje małżeństwo zostało wcześniej zarejestrowane w polskich księgach stanu cywilnego (bo brałeś ślub w Polsce albo dokonałeś wcześniej transkrypcji brytyjskiego aktu małżeństwa), to fakt rozwodu powinien zostać odnotowany jako wzmianka dodatkowa przy tym akcie.

Podstawą prawną prowadzenia rejestru stanu cywilnego i wpisywania wzmianek jest ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z ogólną zasadą tej ustawy, zmiany stanu cywilnego - w tym rozwiązanie małżeństwa przez rozwód - odnotowuje się w formie wzmianki przy akcie małżeństwa, na podstawie odpowiedniego dokumentu (polskiego wyroku albo, w przypadku wyroku zagranicznego, dokumentu potwierdzającego jego skuteczność w Polsce).

Krok po kroku procedura wygląda zazwyczaj następująco:

1. Ustalenie, czy wyrok wymaga formalnego uznania. Jeśli tak - najpierw trzeba przejść przez postępowanie sądowe opisane w dalszej części artykułu.
2. Złożenie wniosku do kierownika USC właściwego dla miejsca sporządzenia aktu małżeństwa (albo do USC właściwego dla dzielnicy Śródmieście w Warszawie, jeśli akt małżeństwa nie był wcześniej rejestrowany w Polsce - w takim wypadku równolegle konieczna bywa transkrypcja samego aktu małżeństwa).
3. Dołączenie wyroku rozwodowego wraz z klauzulą prawomocności oraz - jeśli sąd tego wymaga - potwierdzeniem jego skuteczności w polskim porządku prawnym.
4. Wpis wzmianki przez kierownika USC, po którym można wystąpić o odpis aktu małżeństwa z aktualną adnotacją o rozwodzie.

****.

Dokumenty i tłumaczenie przysięgłe

Niezależnie od tego, czy sprawa kończy się na wpisie administracyjnym, czy wymaga postępowania sądowego, zwykle potrzebny będzie następujący komplet dokumentów:

• oryginał lub odpis wyroku rozwodowego wydanego przez sąd angielski lub walijski, z potwierdzeniem prawomocności (tzw. decree absolute w typowej terminologii angielskiej),
• tłumaczenie przysięgłe wyroku na język polski - dokumenty sporządzone w języku angielskim, składane do polskiego sądu lub urzędu, wymagają tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego,
• odpis polskiego aktu małżeństwa (albo dowód wcześniejszej transkrypcji brytyjskiego aktu małżeństwa do polskich ksiąg, jeśli ślub odbył się w UK),
• w niektórych sytuacjach - zaświadczenie o prawie właściwym, według którego orzeczono rozwód, albo inne dokumenty potwierdzające tryb i podstawę wydania wyroku.

Tłumacz przysięgły powinien mieć doświadczenie w tłumaczeniu dokumentów sądowych - terminologia procesowa (np. petitioner, respondent, decree nisi, decree absolute) musi być oddana precyzyjnie, bo błędy w tłumaczeniu bywają powodem zwrotu wniosku przez USC lub sąd.

Kiedy potrzebne jest postępowanie sądowe o uznanie wyroku

W części przypadków sam wpis wzmianki do USC nie wystarczy i konieczne jest odrębne postępowanie przed polskim sądem o uznanie orzeczenia sądu państwa obcego. Ogólne zasady takiego postępowania reguluje Kodeks postępowania cywilnego w przepisach o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń sądów zagranicznych.

Do sytuacji, w których takie postępowanie bywa potrzebne, należą między innymi:

• gdy wyrok rozwodowy zapadł w okresie lub trybie, dla którego nie ma jednoznacznej podstawy automatycznego uznania ****,
• gdy kierownik USC odmówi dokonania wpisu wzmianki bez uprzedniego postanowienia sądu,
• gdy jedna ze stron kwestionuje skuteczność wyroku w Polsce (np. w toczącej się sprawie spadkowej albo majątkowej),
• gdy wyrok dotyczy dodatkowych kwestii (np. władzy rodzicielskiej), co do których odrębne przepisy mogą wymagać samodzielnej oceny przez polski sąd.

W takim postępowaniu sąd bada między innymi, czy orzeczenie zagraniczne nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Polsce (klauzula porządku publicznego) oraz czy strona pozwana miała możliwość obrony swoich praw w postępowaniu przed sądem angielskim. To postępowanie kończy się postanowieniem sądu, które następnie stanowi podstawę do wpisu wzmianki w USC.

Jak załatwić sprawę zdalnie z UK

Dobra wiadomość jest taka, że zarówno wpis wzmianki w USC, jak i ewentualne postępowanie sądowe o uznanie orzeczenia można prowadzić bez przyjazdu do Polski. Typowy schemat działania obejmuje:

1. Pełnomocnictwo dla adwokata lub radcy prawnego w Polsce - podpisane w UK i przesłane pocztą, poświadczone przez konsulat RP albo notarialnie z klauzulą apostille, w zależności od wymagań konkretnego urzędu lub sądu.
2. Zebranie i przesłanie kompletu dokumentów - wyroku, odpisu aktu małżeństwa i innych wymaganych zaświadczeń - drogą elektroniczną lub pocztową do pełnomocnika w Polsce.
3. Zlecenie tłumaczenia przysięgłego wyroku - może to zorganizować pełnomocnik albo Ty samodzielnie, jeszcze przed przekazaniem dokumentów do sprawy.
4. Złożenie wniosku do USC albo pozwu/wniosku o uznanie orzeczenia do sądu - w Twoim imieniu jako strony, przy czym to Ty jako strona podpisujesz pisma procesowe, a pełnomocnik je przygotowuje, sprawdza i składa w Twoim imieniu na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.
5. Odbiór dokumentu końcowego - odpisu aktu małżeństwa z wzmianką o rozwodzie albo postanowienia sądu - które pełnomocnik może przesłać do Ciebie do UK.

Jeśli Twój akt małżeństwa nigdy nie był wpisany do polskich ksiąg (bo ślub odbył się w Anglii), równolegle będzie potrzebna transkrypcja samego aktu małżeństwa - to odrębna procedura, którą warto przeprowadzić razem z wpisem wzmianki o rozwodzie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy rozwód wzięty w Anglii jest automatycznie ważny w Polsce? To zależy od daty wyroku i obowiązującego wówczas reżimu prawnego. Przed zakończeniem okresu przejściowego po Brexicie obowiązywały inne zasady uznawania orzeczeń niż obecnie. **** - każdą sprawę trzeba ocenić indywidualnie.

Jak wpisać rozwód z UK do polskich aktów? Fakt rozwodu wpisuje się jako wzmiankę dodatkową przy polskim akcie małżeństwa, na podstawie wniosku złożonego do kierownika USC wraz z wyrokiem i - jeśli wymagane - postanowieniem sądu o jego uznaniu.

Czy potrzebuję tłumaczenia przysięgłego wyroku rozwodowego? Tak. Wyrok wydany w języku angielskim musi zostać przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego, zanim zostanie złożony w polskim USC lub sądzie.

Kiedy potrzebne jest postępowanie sądowe o uznanie wyroku, a kiedy wystarczy USC? Zależy to od okoliczności konkretnej sprawy, w tym daty wyroku i stanowiska kierownika USC. W części przypadków konieczne jest odrębne postanowienie sądu o uznaniu orzeczenia zagranicznego, w innych wystarcza sam wpis administracyjny. ****.

Czy mogę załatwić uznanie rozwodu zdalnie z Anglii? Tak. Całą procedurę - od zebrania dokumentów, przez tłumaczenie, po złożenie wniosku - można prowadzić przez pełnomocnika w Polsce na podstawie pełnomocnictwa, bez konieczności przyjazdu do kraju.

Po co mi w ogóle wpis rozwodu do polskich aktów, skoro rozwiodłem się w Anglii? Bez aktualnej wzmianki polski akt małżeństwa nadal wskazuje Cię jako osobę pozostającą w związku małżeńskim. To może uniemożliwić zawarcie nowego małżeństwa w Polsce, komplikować sprawy spadkowe albo formalności urzędowe wymagające aktualnego stanu cywilnego.

Powiązane artykuły

• Rozwód w Polsce mieszkając w Anglii - jurysdykcja i wybór sądu
• Umiejscowienie aktu małżeństwa zawartego w UK
• Transkrypcja aktu zagranicznego w Polsce - wpis aktu z UK

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (przepisy o uznawaniu orzeczeń sądów państw obcych) - tekst dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP).
• Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP).