Umowa PL-UK o unikaniu podwójnego opodatkowania - jak działa

Pracujesz w Wielkiej Brytanii, płacisz tam podatek, a mimo to polski urząd skarbowy może oczekiwać, że rozliczysz te zarobki również w Polsce. To nie pomyłka - tak właśnie działa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania PL UK. Jej zadaniem nie jest zwolnienie Cię z podatku, lecz takie poukładanie zasad między dwoma państwami, żebyś od tego samego dochodu nie zapłacił podatku dwa razy w pełnej wysokości.

Dla wielu Polaków w UK to temat zaskakujący, bo od kilku lat reguły się zmieniły. W tym artykule wyjaśniam, jak działa Konwencja PL-UK, czym różni się metoda wyłączenia z progresją od metody proporcjonalnego odliczenia, na czym polega ulga abolicyjna i jej ograniczenia, oraz jak rozliczenie poprowadzić zdalnie - na podstawie pełnomocnictwa dla prawnika lub doradcy w Polsce, bez przyjazdu do kraju.

Czym jest umowa PL-UK i po co istnieje

Podstawą jest Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisana w Londynie 20 lipca 2006 r.

Konwencja rozstrzyga trzy podstawowe kwestie:

kto jest rezydentem którego państwa (gdy oba kraje uznają Cię za swojego podatnika - o regułach kolizyjnych piszę w osobnym tekście),
które państwo ma prawo opodatkować dany rodzaj dochodu (np. pensję, najem, dywidendy, zyski ze sprzedaży),
jak uniknąć podwójnego podatku, jeśli prawo do opodatkowania ma więcej niż jedno państwo.

Warto od razu rozwiać mit: umowa zwykle nie powoduje, że płacisz podatek tylko w jednym kraju i o drugim zapominasz. Najczęściej oba państwa zachowują pewne prawa, a Konwencja wskazuje metodę, dzięki której podatek zapłacony za granicą jest w Polsce uwzględniany. Dlatego polski rezydent z dochodami z UK często ma obowiązek złożenia zeznania w Polsce - nawet jeśli ostatecznie nie dopłaci ani złotówki.

Dwie metody: wyłączenie z progresją i proporcjonalne odliczenie

Konwencja przewiduje dwa mechanizmy:

Metoda wyłączenia z progresją - dochód opodatkowany za granicą jest w Polsce zwolniony, ale uwzględnia się go przy ustalaniu stopy procentowej podatku od pozostałych polskich dochodów. Jeśli nie masz w Polsce innych dochodów według skali, często nie składasz nawet zeznania.
Metoda proporcjonalnego odliczenia (kredyt podatkowy) - dochód zagraniczny rozliczasz w Polsce, ale od polskiego podatku odliczasz podatek zapłacony w UK (do limitu wynikającego z proporcji). Tu zeznanie składa się co do zasady zawsze, gdy uzyskałeś taki dochód.

Kluczowa zmiana dotyczy właśnie Polaków pracujących w Wielkiej Brytanii. Na skutek Konwencji MLI (wielostronnej konwencji modyfikującej umowy podatkowe) metoda dla dochodów z pracy najemnej w UK zmieniła się z wyłączenia z progresją na proporcjonalne odliczenie. Według informacji Ministerstwa Finansów zmiana ta ma zastosowanie do dochodów z pracy uzyskanych od 1 stycznia 2020 r.

W praktyce oznacza to, że polski rezydent pracujący w UK ma obecnie co do zasady obowiązek wykazać te dochody w polskim zeznaniu, nawet jeśli całość podatku zapłacił już w Wielkiej Brytanii. Samo odliczenie podatku brytyjskiego zwykle eliminuje lub mocno ogranicza ewentualną dopłatę - ale formalny obowiązek rozliczenia pozostaje.

Ulga abolicyjna i jej ograniczenia

Żeby złagodzić skutki metody proporcjonalnego odliczenia, polski ustawodawca przewidział ulgę abolicyjną - uregulowaną w art. 27g ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT). Ulga w uproszczeniu wyrównuje różnicę między podatkiem liczonym metodą proporcjonalnego odliczenia a tym, który wyszedłby metodą wyłączenia z progresją.

Ma ona jednak istotne ograniczenie. Od dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2021 r. (a więc po raz pierwszy w rozliczeniu za 2021 r.) kwota odliczenia z tytułu ulgi abolicyjnej nie może przekroczyć 1 360 zł. Wcześniej ulga nie miała górnego limitu, co dla części podatników o wyższych zarobkach oznaczało po zmianie wyższe obciążenie w Polsce.

Co warto zapamiętać:

Ulga abolicyjna dotyczy dochodów rozliczanych metodą proporcjonalnego odliczenia (m.in. praca najemna, działalność wykonywana osobiście, niektóre inne źródła).
Limit 1 360 zł działa na korzyść podatników o niższych dochodach, a odczuwalnie ogranicza ulgę przy wyższych zarobkach.
Sposób liczenia ulgi i jej limitu bywa sporny w indywidualnych sytuacjach - np. przy mieszanych źródłach dochodu czy częściowej rezydencji w trakcie roku.

Ze względu na to, że zastosowanie ulgi zależy od szczegółów konkretnego rozliczenia, kwoty podane wyżej traktuj jako stan prawny, a nie obietnicę konkretnego wyniku w Twojej sprawie.

Jak różne rodzaje dochodów traktuje Konwencja

Konwencja przypisuje prawo do opodatkowania osobno dla każdej kategorii dochodu. Poniżej ogólny i uproszczony zarys - szczegóły zawsze trzeba sprawdzić w treści umowy i przepisach krajowych:

Praca najemna - co do zasady opodatkowana tam, gdzie jest wykonywana; dla pracy w UK polski rezydent stosuje obecnie metodę proporcjonalnego odliczenia.
Działalność gospodarcza - opodatkowana w państwie siedziby, chyba że prowadzona przez zakład (oddział) w drugim państwie.
Najem nieruchomości - opodatkowany w państwie, w którym leży nieruchomość.
Dywidendy, odsetki, należności licencyjne - dzielone między państwa, często z obniżoną stawką w państwie źródła; tu zwykle przydaje się certyfikat rezydencji.
Zyski ze sprzedaży majątku - sprzedaż nieruchomości jest co do zasady opodatkowana tam, gdzie leży nieruchomość (piszę o tym osobno).
Emerytury i renty - zasady zależą od charakteru świadczenia (prywatne, publiczne).

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie: ta sama osoba może mieć jeden rodzaj dochodu rozliczany metodą proporcjonalnego odliczenia, a inny - wyłączeniem z progresją. Dlatego "ile zapłacę" nigdy nie da się odpowiedzieć w oderwaniu od konkretnej kombinacji dochodów.

Jak rozliczyć dochody i poprowadzić sprawę zdalnie z UK

Najczęstsze sytuacje to: pierwsze rozliczenie dochodów z UK w Polsce, wezwanie lub kontrola z urzędu skarbowego, korekta zaległego zeznania albo spór o sposób zastosowania metody lub ulgi abolicyjnej. Wszystko da się obsłużyć z Wielkiej Brytanii:

Pełnomocnictwo dla prawnika lub doradcy w Polsce - adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy reprezentuje Cię przed urzędem i, w razie potrzeby, przed sądem administracyjnym. Nie musisz przyjeżdżać.
Pełnomocnictwo do doręczeń - jeśli nie masz adresu w Polsce, ustanawia się pełnomocnika do odbioru pism, by terminy nie biegły bez Twojej wiedzy.
Dokumenty na odległość - zaświadczenia o zarobkach, dowody zapłaty podatku w UK (np. P60), umowy i oświadczenia zbierasz w UK, skanujesz i przesyłasz.
e-Urząd Skarbowy i ePUAP - znaczną część rozliczenia i korespondencji prowadzi się elektronicznie, także z zagranicy.

W praktyce: opisujesz sytuację, prawnik lub doradca ustala, którą metodę i czy ulgę abolicyjną zastosować, przelicza ewentualną dopłatę lub nadpłatę i przygotowuje zeznanie albo korektę. Wszelkie kwoty zależą od indywidualnego stanu faktycznego - każda sprawa jest inna i nie sposób z góry zagwarantować konkretnego rezultatu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy muszę rozliczać w Polsce pensję z UK, skoro płacę tam podatek? Jeśli jesteś polskim rezydentem, to od 2020 r. dochody z pracy w UK rozliczasz co do zasady również w Polsce - metodą proporcjonalnego odliczenia. Podatek zapłacony w UK odliczasz od polskiego, więc często nie ma dopłaty, ale formalny obowiązek złożenia zeznania zwykle istnieje.

Czym różni się wyłączenie z progresją od proporcjonalnego odliczenia? Wyłączenie zwalnia dochód zagraniczny w Polsce, podnosząc jedynie stawkę od pozostałych polskich dochodów. Proporcjonalne odliczenie każe rozliczyć dochód w Polsce, ale pozwala odjąć podatek zapłacony za granicą. Dla pracy w UK obecnie stosuje się tę drugą metodę.

Ile wynosi ulga abolicyjna? Od dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2021 r. odliczenie z tytułu ulgi abolicyjnej (art. 27g ustawy o PIT) nie może przekroczyć 1 360 zł. Wcześniej ulga nie miała górnego limitu. Jej wpływ zależy od wysokości i rodzaju dochodów.

Czy podwójne opodatkowanie oznacza, że zapłacę podatek dwa razy? Nie taki jest cel umowy. Konwencja PL-UK ma zapobiec podwójnemu obciążeniu - poprzez wyłączenie dochodu albo odliczenie podatku zapłaconego w drugim państwie. Efektem nie powinno być dwukrotne pełne opodatkowanie tego samego dochodu.

Czy mogę rozliczyć się i bronić w sporze, nie przyjeżdżając do Polski? Tak. Wystarczy pełnomocnictwo dla prawnika lub doradcy podatkowego w Polsce (oraz, w razie potrzeby, pełnomocnictwo do doręczeń). Rozliczenie, korekty i kontakt z urzędem prowadzi się korespondencyjnie i elektronicznie.