Rozliczenie PIT w Polsce mieszkając w Anglii

Wyjechałeś do Anglii lata temu, a w Polsce zostało mieszkanie pod wynajem albo działka, którą właśnie sprzedałeś - i nagle pojawia się pytanie, czy musisz złożyć PIT w polskim urzędzie skarbowym. Rozliczenie PIT z zagranicy nie jest tak proste jak "mieszkam w UK, więc Polska mnie nie dotyczy". O tym, co i gdzie rozliczasz, decyduje Twój status podatkowy oraz źródło dochodu - a pomyłka potrafi kosztować odsetki i postępowanie z urzędem nawet kilka lat po fakcie.

Dobra wiadomość: jeśli mieszkasz na stałe w Anglii, w Polsce zwykle rozliczasz wyłącznie dochody ze źródeł polskich, a całą sprawę - łącznie z korespondencją z fiskusem - można poprowadzić zdalnie, na podstawie pełnomocnictwa dla prawnika w Polsce, bez przyjazdu do kraju. W tym artykule wyjaśniam, kiedy Polska ma prawo do Twojego PIT-u, jak działa umowa polsko-brytyjska i jak rozliczyć najem oraz sprzedaż nieruchomości.

Ograniczony czy nieograniczony obowiązek podatkowy

Punktem wyjścia jest ustalenie, czy jesteś w Polsce rezydentem podatkowym. Reguluje to art. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT).

• Nieograniczony obowiązek podatkowy (art. 3 ust. 1 ustawy o PIT) - dotyczy polskiego rezydenta, który rozlicza w Polsce całość swoich dochodów, niezależnie od kraju ich uzyskania. Rezydentem jest osoba, która ma w Polsce ośrodek interesów życiowych (gospodarczych lub osobistych) albo przebywa w kraju ponad 183 dni w roku.
• Ograniczony obowiązek podatkowy (art. 3 ust. 2a ustawy o PIT) - dotyczy nierezydenta, który rozlicza w Polsce wyłącznie dochody osiągnięte na terytorium Polski.

Jeśli przeniosłeś centrum życia do Anglii - mieszkasz tam z rodziną, pracujesz, masz brytyjskie konto i rozliczasz się przed HMRC - najczęściej jesteś polskim nierezydentem. To oznacza, że Twoja pensja z Anglii nie podlega polskiemu PIT, a do urzędu w Polsce zgłaszasz tylko to, co zarobiłeś "u źródła" w kraju.

Status rezydencji potrafi być sporny, zwłaszcza w roku przeprowadzki albo gdy zachowujesz silne więzi z Polską. Granicę między rezydentem a nierezydentem szczegółowo omawiam w osobnym tekście: Rezydencja podatkowa - Polska czy UK.

Jakie dochody "ze źródeł polskich" rozlicza nierezydent

Katalog dochodów uznawanych za osiągnięte na terytorium Polski zawiera art. 3 ust. 2b ustawy o PIT. Dla Polaka mieszkającego w Anglii najczęściej w grę wchodzą dwa:

1. Najem nieruchomości położonej w Polsce - dochód z wynajmu polskiego mieszkania czy domu zawsze podlega opodatkowaniu w Polsce, niezależnie od tego, gdzie mieszkasz. Potwierdza to także art. 6 umowy polsko-brytyjskiej, zgodnie z którym dochód z nieruchomości opodatkowany jest w państwie jej położenia.
2. Sprzedaż nieruchomości położonej w Polsce - przychód z odpłatnego zbycia polskiej nieruchomości (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT) również opodatkowany jest w Polsce.

Inne typowe źródła to działalność gospodarcza prowadzona w Polsce czy dochód z polskiej spółki. Sama brytyjska pensja, brytyjskie odsetki czy brytyjski najem do polskiego urzędu - jako nierezydent - nie trafiają.

Najem rozliczasz dziś co do zasady ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (8,5% do 100 000 zł przychodu rocznie i 12,5% od nadwyżki) - to obecnie podstawowa forma dla najmu prywatnego. Zaliczki wpłacasz w trakcie roku, a roczne zeznanie składasz na formularzu PIT-28. Kwoty podaję wyłącznie ilustracyjnie - obowiązują progi i zasady z danego roku podatkowego, które warto potwierdzić przed rozliczeniem.

Sprzedaż nieruchomości - podatek 19% i zwolnienia

Sprzedaż polskiej nieruchomości przez osobę mieszkającą w Anglii rządzi się tymi samymi zasadami co dla rezydenta. Podatek wynosi 19% od dochodu (różnicy między przychodem a kosztem nabycia), na podstawie art. 30e ustawy o PIT. Rozliczasz go w zeznaniu PIT-39 za rok sprzedaży.

Kluczowa jest data nabycia. Jeśli sprzedajesz nieruchomość po upływie 5 lat liczonych od końca roku, w którym ją nabyłeś, sprzedaż jest w ogóle zwolniona z PIT (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT) i nie składasz PIT-39.

Jeśli sprzedaż następuje przed upływem 5 lat, podatku można uniknąć w całości lub części dzięki uldze mieszkaniowej (art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT) - przeznaczając przychód na własne cele mieszkaniowe w określonym terminie. Co istotne, wydatki na cele mieszkaniowe można ponieść także na terenie UE/EOG, a więc w pewnych sytuacjach również poza Polską - to obszar, który bywa różnie interpretowany, dlatego warto skonsultować konkretny przypadek. Temu zagadnieniu poświęcam osobny artykuł: Sprzedaż nieruchomości w PL a podatek gdy jesteś rezydentem UK.

Umowa polsko-brytyjska - dlaczego nie zapłacisz podatku dwa razy

Mechanizmem, który chroni przed podwójnym opodatkowaniem, jest Konwencja między Polską a Zjednoczonym Królestwem w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisana w Londynie 20 lipca 2006 r. Umowa ta - jako akt dwustronny, a nie unijny - obowiązuje nadal mimo Brexitu.

Co ważne, od 2018 r. stosuje się do niej Konwencję wielostronną MLI. W praktyce zmieniła ona metodę unikania podwójnego opodatkowania dla dochodów z UK z wyłączenia z progresją na metodę proporcjonalnego odliczenia (kredytu podatkowego) - dla dochodów z pracy najemnej od 1 stycznia 2020 r. Polega ona na tym, że dochód opodatkowany jest w Polsce, ale od polskiego podatku odlicza się podatek zapłacony w UK - do wysokości limitu przypadającego proporcjonalnie na ten dochód.

Dla nierezydenta z dochodem wyłącznie polskim (najem, sprzedaż) ta zmiana zwykle nie ma znaczenia - taki dochód i tak rozlicza się w Polsce. Metoda kredytu staje się istotna, gdy jesteś polskim rezydentem łączącym dochody z obu krajów. Wtedy w grę wchodzi też ulga abolicyjna (art. 27g ustawy o PIT), która od 2021 r. jest limitowana kwotowo. Pełny mechanizm rozkładam na czynniki w tekście: Umowa PL-UK o unikaniu podwójnego opodatkowania - jak działa.

Jak rozliczyć PIT zdalnie z Anglii - krok po kroku

Nie musisz przylatywać do Polski, żeby złożyć zeznanie ani żeby bronić się w sporze z urzędem. Sprawę prowadzi się zdalnie:

1. Pełnomocnictwo - podpisujesz pełnomocnictwo (do reprezentowania w urzędzie - druk UPL-1 dla e-Deklaracji, lub pełnomocnictwo ogólne/szczególne PPS-1). Można je podpisać w Anglii i przesłać prawnikowi w Polsce.
2. Certyfikat rezydencji - jeśli korzystasz z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, brytyjski certyfikat rezydencji (certificate of residence z HMRC) potwierdza Twój status. Jak go zdobyć, opisuję tu: Certyfikat rezydencji podatkowej - po co i jak uzyskać.
3. Dokumenty źródłowe - umowa najmu i potwierdzenia wpłat albo akt notarialny sprzedaży i dokumenty kosztowe (cena nabycia, nakłady).
4. Zeznanie i terminy - PIT-28 (najem) lub PIT-39 (sprzedaż) składa się elektronicznie w ustawowym terminie. Prawnik lub doradca podatkowy może to zrobić w Twoim imieniu i prowadzić dalszą korespondencję z urzędem.

Cała komunikacja - od złożenia zeznania, przez czynności sprawdzające, po ewentualne odwołanie - odbywa się przez pełnomocnika. Ty zatwierdzasz dokumenty zdalnie i podejmujesz decyzje; obecność w Polsce nie jest potrzebna.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy mieszkając w Anglii muszę co roku składać PIT w Polsce? Tylko jeśli osiągasz dochody ze źródeł polskich (np. najem, sprzedaż nieruchomości, działalność w Polsce). Jeśli jako nierezydent masz wyłącznie brytyjskie dochody, polskiego PIT nie składasz.

Wynajmuję mieszkanie w Polsce, a sam mieszkam w UK - gdzie płacę podatek od najmu? W Polsce. Dochód z nieruchomości położonej w Polsce jest opodatkowany w państwie jej położenia (art. 6 umowy polsko-brytyjskiej). Najem prywatny rozlicza się zwykle ryczałtem na PIT-28.

Sprzedałem polskie mieszkanie - czy zapłacę podatek skoro mieszkam w Anglii? Jeśli sprzedaż nastąpiła po 5 latach od końca roku nabycia - nie. Jeśli wcześniej, podatek wynosi 19% od dochodu (PIT-39), chyba że skorzystasz z ulgi mieszkaniowej. Status nierezydenta nie zmienia tych zasad.

Czy grozi mi podwójne opodatkowanie tego samego dochodu? Co do zasady nie - chroni przed tym umowa polsko-brytyjska z 2006 r. (z modyfikacją MLI). Dla dochodów z UK stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia, a w niektórych przypadkach ulgę abolicyjną (art. 27g ustawy o PIT).

Czy mogę załatwić rozliczenie i spór z urzędem bez przyjazdu do Polski? Tak. Na podstawie pełnomocnictwa prawnik lub doradca podatkowy w Polsce składa zeznanie i prowadzi całą korespondencję z fiskusem zdalnie.

Podstawa prawna: ustawa o PIT - ISAP oraz Konwencja PL-UK z 2006 r. - ISAP.