Dziedziczenie po Polaku mieszkającym w UK — co warto wiedzieć?

Twój ojciec czy matka mieszkali w Anglii — pracowali tam, rozliczali się podatkami, mieli konto w UK banku — ale posiadali też nieruchomość w Polsce lub mieli tam bliskich krewnych. Teraz umarli. Pytanie, które pojawia się od razu: które prawo dotyczy ich spadku? Polskie czy angielskie? Ile będę musiał zapłacić podatku? Jak długo to potrwa?

Niestety odpowiedź nie jest prosta — spadek międzynarodowy to dwie równoległe procedury, dwa systemy prawne, dwa podatki. W tym poradniku wyjaśnimy, jak to pracuje po Brexicie i co powinieneś zrobić najpierw.

Kluczowe pytanie: jakie prawo dotyczy dziedziczenia?

Zanim zrobisz cokolwiek, musisz odpowiedzieć na jedno fundamentalne pytanie: które prawo decyduje o tym, kto dziedziczy, ile dziedziczy, a ile zapłaci podatku?

Odpowiedź zależy od trzech czynników:

1. Gdzie mieszkał spadkodawca w chwili śmierci (miejsce zamieszkania = główny łącznik)
2. Gdzie jest majątek (nieruchomość w PL? Konto w UK? Oba?)
3. Czy jest testament, a jeśli tak — co w nim napisano

Jeśli Twój ojciec mieszkał w UK, ale miał dom w Polsce — stosuje się różne prawo do każdego majątku. To jest praktyczne wyzwanie, które powinieneś rozumieć od razu.

⚠️ EU 650/2012 NIE dotyczy UK (Brexit) — obalamy mit

Największy błąd, jaki możesz popełnić: założyć, że rozporządzenie UE 650/2012 (Rozporządzenie o sukcesji) będzie stosowane.

Do 31 grudnia 2020 roku, jeśli umierał Polak mieszkający w Anglii, jego spadek był regulowany wspólnym systemem unijnym (rozp. EU 650/2012). Wszyscy byli związani tymi samymi zasadami — prawo kraju zwykłego miejsca zamieszkania, europejskie poświadczenie spadkowe (EPS), wspólny sąd.

Od 1 stycznia 2021 roku, po Brexicie, to się zmieniło.

Wielka Brytania nie jest już stronną rozporządzenia 650/2012. To oznacza:

• ✅ Polska nadal stosuje rozp. 650/2012 (to jest unijne rozporządzenie; UK nie uczestniczy)
• ⚠️ UK nie stosuje już tego rozporządzenia — sądy angielskie go nie uznają

W praktyce:

Jeśli Polak umiera z siedziby w UK, majątek w UK podlega angielskiemu prawu spadkowemu (common law system), a nie rozp. EU 650/2012.

To oznacza: - Inne zasady dziedziczenia (inne grupowanie spadkobierców) - Europejskie Poświadczenie Spadkowe (EPS) nie będzie uznane w UK - Konieczne jest osobne postępowanie angielskie (Probate) - Może być wyższy podatek (Inheritance Tax w UK do 40%)

Dziedziczenie według prawa angielskiego — intestacy rules dla majątku w UK

Jeśli Twój ojciec miał majątek w UK i nie miał testamentu (lub testament był ważny tylko dla Polski) — obowiązuje angielskie prawo spadkowe.

Zasady angielskie — bardzo różne od polskich

W Anglii spadek nie dzieli się na cztery grupy (jak w Polsce), ale na:

1. Mały spadek — jeśli wartość < £322,000 (ok. 1,5 mln PLN): - Żona/mąż otrzymuje całość (jeśli nie ma dzieci) - Jeśli są dzieci — żona dostaje pierwsze £322,000, a reszta dzieli się między żonę i dzieci

2. Duży spadek — jeśli wartość > £322,000: - Żona/mąż: £322,000 + połowa reszty - Dzieci: podzielona druga połowa reszty

3. Bez małżonka: - Dzieci (równo) - Jeśli brak — rodzice - Jeśli brak — rodzeństwo - Jeśli brak — pozostali krewni

⚠️ Uwaga krytyczna: Konkubent (partner bez ślubu) w Anglii — nie dziedziczy (podobnie jak w Polsce). Bez testamentu, partner bez ślubu nic nie dostaje.

Dziedziczenie nieruchomości w Polsce = polskie prawo KC (lex situs) ✅

Tu jest proste: nieruchomość zawsze podlega prawu kraju, gdzie się znajduje.

To jest zasada międzynarodowego prawa prywatnego (lex situs = prawo miejsca położenia rzeczy).

Dlatego: - Dom w Warszawie → prawo polskie (Kodeks Cywilny, art. 922–1088) - Dom w Londynie → prawo angielskie (English law)

Jeśli Twoja matka mieszkała w UK, ale miała mieszkanie w Gdańsku — nieruchomość w Gdańsku dziedziczy się wg prawa polskiego, niezależnie od tego, że spadkodawca mieszkała w UK.

To znaczy: - Obowiązują polskie grupy spadkobierców (art. 931–940 KC) - Obowiązuje polski podatek od spadku (formularz SD-Z2) - Stwierdzenie nabycia dokonuje się u polskiego notariusza lub sądu

Dwa równoległe postępowania: probate w UK + nabycie spadku w PL

To jest kluczowe praktyczne odkrycie: jeśli spadek obejmuje majątek w obu krajach, musisz przeprowadzić dwa odrębne postępowania sądowo-administracyjne.

Scenariusz: Polak (mieszkaniec UK) umiera

Majątek: - Nieruchomość w Polsce (dom wart 400k PLN) - Bank account w UK (50,000 GBP) - Samochód w UK (10,000 GBP)

Co musisz zrobić:

1. W Polsce (dla nieruchomości i majątku w PL): - Pobrać akt zgonu (angielski Death Certificate + tłumaczenie przysięgłe na polski) - Zgromadzić dokumenty (testament, dowody tożsamości spadkobierców) - Złożyć wniosek do notariusza (miejsce położenia nieruchomości) → Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) - Termin: 2–4 tygodnie - Koszt: ~500–1000 PLN (notariusz)

2. W UK (dla majątku w UK): - Pobrać Death Certificate z Register General Office (angielski, odpowiednik naszego aktu zgonu) - Złożyć wniosek do Family Court → Probate (jeśli testament) lub Letters of Administration (bez testamentu) - Sąd angielski wyda Probate/Letters — to jest odpowiednik naszego APD, ale innymi słowy - Termin: 4–8 miesięcy (czasem więcej, jeśli są komplikacje) - Koszt: £100–500 (application fee) + adwokat £1–5k (bardzo zalecana reprezentacja)

Dlaczego dwa postępowania?

• UK nie uznaje EPS (Europejskiego Poświadczenia Spadkowego)
• Sądy angielskie wymagają własnej procedury (Probate)
• Bank w UK nie uwolni pieniędzy bez angielskiego Probate
• KW w Polsce nie uzna Probate — wymaga APD wydanego przez notariusza/sąd polski

Co zrobić (krok po kroku z UK)

Jeśli jesteś za granicą i właśnie dowiedziałeś się o śmierci najbliższej osoby:

Krok 1 — Ustal, gdzie był spadkodawca na stałe i jakie miał majątek (pierwsza połowa dnia)

• Gdzie mieszkał ostatnio? (UK adres?)
• Jakie majątek miał w UK? (konto bankowe, dom, ubezpieczenie na życie?)
• Jakie majątek miał w PL? (nieruchomość, majątek ruchomy?)
• Czy jest testament?

Krok 2 — Pobranie dokumentów śmierci (pierwsze 7 dni)

Z UK: - Death Certificate (z Register General Office, miejsce śmierci) - Zamawiaj multi-copy (będziesz potrzebować kilka kopii) - Koszt: ~£10–25 per kopia

Z Polski (jeśli spadkodawca miał tam ostatnio adres): - Może być już zarejestrowany w polskim US (konsulat RP mogą wysłać zgłoszenie)

Krok 3 — Pełnomocnictwo (dniem 8–14)

Jeśli jesteś w PL, a sprawy są w UK, lub odwrotnie: - Przygotuj notarialne pełnomocnictwo dla pełnomocnika w danym kraju - W UK: Power of Attorney (angielski) - W PL: pełnomocnictwo notarialne (polskie) + apostille na dokumentach angielskich - Termin: 2 dni na notarysz

Krok 4 — Oświadczenie o przyjęciu/odrzuceniu (PILNE — do 6 miesięcy!)

Masz dokładnie 6 miesięcy od dnia, w którym się dowiedziałeś o prawie do spadku, żeby: - Przyjąć spadek (jeśli chcesz) - Odrzucić spadek (jeśli masz długi lub nie chcesz)

Jeśli nie złożysz żadnego oświadczenia — automatycznie przyjmujesz spadek.

Krok 5 — Postępowanie w UK (Probate) — równolegle

Jeśli jest majątek w UK: - Złóż wniosek do Family Court - Załącz Death Certificate, testament (jeśli istnieje), potwierdzenie wartości majątku - Court wyda Grant of Probate (4–8 miesięcy) - Zamawiaj multi-copy (będziesz potrzebować dla każdego banku/instytucji) - Koszt: zamawiaj adwokata angielskiego (Solicitor) — szybciej i pewniej

Krok 6 — APD w Polsce

Jeśli jest majątek w PL: - Złóż wniosek do notariusza (właściwy = miejsce nieruchomości lub ostatnie zamieszkanie) - Załącz: Death Certificate (англійський + tłumaczenie) + testament + dokumenty tożsamości spadkobierców - Notariusz wyda APD (2–4 tygodnie) - Koszt: ~500–1000 PLN

Krok 7 — Podatek od spadku

W Polsce: formularz SD-Z2, do 6 miesięcy od otwarcia spadku - Grupy podatkowe: I (малжonek, dzieci) 3–7%, II (rodzeństwo) 14%, III (inni) 20% - Zwolnienia: rodzina (Grupa I) do 1,4 mln PLN na dziecko

W UK: Inheritance Tax - Do 40% powyżej nil rate band (⚠️ kwota może się zmienić; verify z UK tax advisor) - Drogo — czasem wyższa niż podatek w Polsce

FAQ

Czy polskie dzieci mają prawo do zachowku po rodzicu z UK?

✅ Jeśli rodzic mieszkał w UK, ale miał majątek w PL, to prawo do zachowku podlega prawu polskiemu (KC art. 991–1011). Dzieci mają prawo do 1/2 tego, co byłoby im przypadło w dziedziczeniu ustawowym.

Ale: Jeśli cały spadek jest w UK (tylko angielski majątek), to prawo angielskie nie zna zachowku — stosuje się English law of succession (Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975), który funkcjonuje inaczej.

Jakie dokumenty potrzebne?

• ✅ Death Certificate (angielski) + tłumaczenie przysięgłe (dla PL)
• ✅ Testament (jeśli istnieje)
• ✅ Dokumenty tożsamości spadkobierców (paszport/dowód osobisty)
• ✅ Dokumenty majątku (własności nieruchomości, karty bankowe, ubezpieczenia)
• ✅ Potwierdzenie wartości majątku (wycena nieruchomości, zaświadczenie banku)
• ✅ Pełnomocnictwo (jeśli reprezentujesz kogoś innego)

Czy jest umowa PL-UK o wzajemnym uznawaniu postanowień?

⚠️ Nie. Po Brexicie, Polsce i UK nie mają formalnej umowy o wzajemnym uznawaniu postanowień spadkowych. Dlatego potrzebne są dwa odrębne postępowania — APD w Polsce i Probate w UK.

EPS (Europejskie Poświadczenie Spadkowe) nie działa w UK — sądy angielskie go nie uznają.

Podsumowanie

Jeśli Polak mieszkał w UK i zostawił majątek w Polsce i w UK:

Główne ryzyka do uniknięcia: - ⚠️ Nie przegap 6-miesięcznego deadline na oświadczenie o przyjęciu/odrzuceniu — po jego upływie automatycznie przyjmiesz spadek - ⚠️ Nie zaniedbuj podatku UK (Inheritance Tax) — może być wyższy niż podatek w Polsce - ⚠️ Nie zakładaj, że APD wydana w Polsce wystarczy w UK — musisz oddzielne Probate

Kolejny krok: Jeśli masz konkretne pytania o swój spadek (wysokość majątku, podatek, procedura), skonsultuj się z polskim prawnikiem specjalizującym się w prawie rodzinnym i (jeśli majątek w UK) z solicitorem angielskim.

Disclaimer: Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. TwojaSprawa to platforma informacyjno-koordynacyjna, nie kancelaria. Każdą sprawę należy oceنić indywidualnie z udziałem wykwalifikowanego prawnika.