E-Sąd (EPU) — elektroniczny pozew o zapłatę

Polski kontrahent nie zapłacił faktury, a Ty mieszkasz w Wielkiej Brytanii i nie masz jak biegać po sądach w kraju? Najszybszą i najtańszą drogą do odzyskania bezspornej należności bywa e-sąd i pozew o zapłatę w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU). To w pełni internetowa procedura — pozew składasz przez stronę, nie przyjeżdżasz do Polski, a opłata sądowa jest cztery razy niższa niż w zwykłym procesie. Dla Polaków za granicą to realne narzędzie: całość można poprowadzić zdalnie, na podstawie pełnomocnictwa dla adwokata lub radcy prawnego w kraju.

W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak działa EPU, ile kosztuje, czym jest nakaz zapłaty, co się dzieje, gdy pozwany wniesie sprzeciw, oraz jak prowadzić sprawę z Anglii.

Czym jest elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU)

Elektroniczne postępowanie upominawcze to uproszczony tryb dochodzenia roszczeń pieniężnych, uregulowany w art. 505(28)–505(39) Kodeksu postępowania cywilnego. Cała sprawa toczy się online za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dostępnego pod adresem e-sad.gov.pl.

Wszystkie pozwy w EPU rozpoznaje jeden sąd w Polsce — Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny (tzw. e-sąd). Niezależnie od tego, gdzie mieszka dłużnik, pozew kierujesz właśnie tam.

EPU nadaje się przede wszystkim do roszczeń bezspornych i udokumentowanych — typowo niezapłaconych faktur w obrocie B2B. Cechą szczególną tego trybu jest to, że na etapie pozwu nie dołącza się dowodów (faktur, umów) jako załączników — powód jedynie je wymienia i opisuje. Dowody przedstawia się dopiero wtedy, gdy sprawa trafi do zwykłego sądu po sprzeciwie pozwanego.

Jak złożyć elektroniczny pozew o zapłatę krok po kroku

Pozew w EPU składa się wyłącznie drogą elektroniczną. W praktyce wygląda to tak:

Założenie konta w systemie e-sad.gov.pl i potwierdzenie tożsamości (np. profilem zaufanym, podpisem kwalifikowanym albo certyfikatem wydawanym przez e-sąd).
Wypełnienie formularza pozwu — dane powoda i pozwanego, kwota roszczenia (należność główna), żądane odsetki oraz zwrot kosztów.
Wskazanie dowodów — opisujesz faktury, umowy, wezwania do zapłaty (numer, data, kwota), ale nie załączasz skanów na tym etapie.
Opłacenie pozwu — płatność elektroniczna w systemie.
Wysłanie pozwu i oczekiwanie na wydanie nakazu zapłaty.

Cała procedura jest bezpapierowa, a pisma sądowe doręczane są powodowi elektronicznie — co jest dużą zaletą, gdy mieszkasz poza Polską.

Ile kosztuje pozew w EPU — obniżona opłata

To jeden z głównych powodów, dla których warto rozważyć e-sąd. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłata od pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym wynosi 1,25% wartości przedmiotu sporu (czyli dochodzonej kwoty), nie mniej niż 30 zł.

Dla porównania — w „zwykłym" postępowaniu opłata stosunkowa wynosi co do zasady 5% wartości sporu. EPU jest więc czterokrotnie tańsze na wejściu.

Przykład ilustracyjny: przy niezapłaconej fakturze na 20 000 zł opłata w EPU wyniesie ok. 250 zł, podczas gdy w trybie zwykłym byłoby to ok. 1 000 zł. (Kwoty mają charakter wyłącznie poglądowy — dokładną wysokość system wylicza automatycznie.)

Co istotne: jeśli sprawa zakończy się sukcesem (uprawomocnieniem nakazu), koszty postępowania, w tym opłatę sądową, zasądza się od dłużnika. Jeżeli jednak pozwany wniesie skuteczny sprzeciw i sprawa trafi do zwykłego sądu, powoda czeka dopłata do pełnej opłaty (różnica do 5%).

Nakaz zapłaty w EPU — co dalej

Jeśli e-sąd uzna, że pozew nie budzi wątpliwości, wydaje nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Nakaz ten:

zostaje doręczony pozwanemu (na adres wskazany w pozwie) wraz z pouczeniem,
daje pozwanemu 14 dni na dobrowolną zapłatę albo wniesienie sprzeciwu,
jeśli nikt go nie zaskarży — uprawomocnia się.

Po uprawomocnieniu nakaz zaopatruje się w klauzulę wykonalności (w EPU ma ona formę wyłącznie elektroniczną) i staje się on tytułem wykonawczym. Z takim dokumentem można skierować sprawę do komornika i egzekwować należność z majątku dłużnika — kont bankowych, wynagrodzenia, nieruchomości.

To najszybsza ścieżka: gdy dłużnik nie reaguje, od złożenia pozwu do tytułu wykonawczego mija zwykle kilka–kilkanaście tygodni.

Sprzeciw pozwanego i przekazanie sprawy do sądu właściwego

Najważniejsza rzecz, którą musisz wiedzieć o EPU: sprzeciw pozwanego jest bardzo łatwy do wniesienia. Pozwany ma na to 14 dni od doręczenia nakazu, nie musi go uzasadniać ani przedstawiać dowodów, a sam sprzeciw nie podlega opłacie.

Skutek skutecznego sprzeciwu jest jednoznaczny: nakaz zapłaty traci moc w całości, a e-sąd przekazuje sprawę do sądu właściwego według ogólnych zasad — czyli zwykle sądu właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego (albo miejsca wykonania umowy).

Co to oznacza w praktyce?

EPU najlepiej sprawdza się przy roszczeniach bezspornych, gdzie liczysz, że dłużnik nie zareaguje.
Jeśli dłużnik aktywnie kwestionuje dług, sprawa i tak trafi do normalnego procesu — wtedy trzeba przedstawić dowody, a powód dopłaca brakującą część opłaty.
Po przekazaniu sprawy sąd wezwie powoda do uzupełnienia pozwu (m.in. złożenia dowodów) w wyznaczonym terminie — nie wolno go przegapić, bo grozi to umorzeniem postępowania.

Dlatego EPU traktuje się często jako pierwszy, tani test: jeśli dłużnik milczy — masz szybki tytuł; jeśli się broni — przechodzisz do zwykłego trybu z pełną dokumentacją.

Prowadzenie sprawy zdalnie z UK — pełnomocnictwo

Mieszkasz w Anglii, Szkocji czy Walii, a dłużnik i sprawa są w Polsce? To nie jest przeszkoda. EPU z założenia jest procedurą zdalną:

pozew składa się przez internet, bez stawiennictwa,
pisma doręczane są elektronicznie,
a całość możesz powierzyć adwokatowi lub radcy prawnemu w Polsce na podstawie pełnomocnictwa procesowego.

Pełnomocnictwo wystarczy podpisać i przesłać — najczęściej skanem, a oryginał pocztą. Pełnomocnik zakłada konto w systemie e-sąd, składa pozew, odbiera korespondencję i — w razie sprzeciwu — prowadzi dalej sprawę w zwykłym sądzie. Ty otrzymujesz raporty i decydujesz o kluczowych krokach, nie ruszając się z Wielkiej Brytanii.

Warto zadbać o dwie rzeczy: aktualny adres dłużnika (od niego zależy skuteczność doręczenia nakazu) oraz komplet dokumentacji (faktury, umowy, wezwania, korespondencja), która przyda się przy ewentualnym sprzeciwie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy mogę złożyć pozew w EPU, mieszkając na stałe w UK? Tak. Postępowanie jest w pełni elektroniczne i nie wymaga obecności w Polsce. Najwygodniej działać przez pełnomocnika — adwokata lub radcę prawnego — który złoży pozew i poprowadzi sprawę zdalnie na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.

Ile mam czasu na reakcję, gdy pozwany wniesie sprzeciw? Po przekazaniu sprawy do sądu właściwego sąd wzywa powoda do uzupełnienia pozwu i złożenia dowodów w wyznaczonym terminie (zwykle kilkutygodniowym). Termin ten należy bezwzględnie dotrzymać, inaczej postępowanie może zostać umorzone.

Czy w EPU mogę dochodzić odsetek za opóźnienie? Tak. W pozwie wskazujesz należność główną oraz żądane odsetki — w transakcjach handlowych B2B będą to zwykle odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Szczegóły opisujemy w osobnym artykule o odsetkach.

Co, jeśli nie znam aktualnego adresu dłużnika? EPU opiera się na doręczeniu nakazu pozwanemu, więc błędny adres może zablokować sprawę. W takiej sytuacji często lepiej rozważyć zwykłe postępowanie, gdzie sąd dysponuje dodatkowymi narzędziami ustalania adresu (np. przez kuratora dla doręczeń).

Czy nakaz z EPU pozwala od razu wszcząć egzekucję komorniczą? Tak, ale dopiero po uprawomocnieniu i nadaniu klauzuli wykonalności. Wtedy prawomocny nakaz zapłaty z EPU jest tytułem wykonawczym i można z nim iść do komornika.

Powiązane artykuły

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych — jak naliczyć odsetki, które dodasz do pozwu o zapłatę.
Przedawnienie roszczeń między firmami — sprawdź, czy Twoje roszczenie nie jest już przedawnione, zanim złożysz pozew.