Egzekucja alimentów z UK do Polski i odwrotnie - po Brexicie

Masz wyrok alimentacyjny z polskiego sądu, a dłużnik mieszka w Wielkiej Brytanii? Albo odwrotnie - alimenty zasądzono w UK, a osoba zobowiązana wróciła do Polski? Egzekucja alimentów za granicą jest możliwa, ale po Brexicie odbywa się na innej podstawie prawnej niż jeszcze kilka lat temu. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa transgraniczne dochodzenie alimentów na linii UK-Polska, jaką rolę pełnią organy centralne i sądy oraz jak całą sprawę poprowadzić zdalnie, bez przyjazdu do kraju.

Co zmienił Brexit w sprawach alimentacyjnych

Do końca okresu przejściowego sprawy alimentacyjne między Polską a Wielką Brytanią toczyły się w oparciu o unijne rozporządzenie (WE) nr 4/2009 o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń oraz współpracy w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych. Po wyjściu Zjednoczonego Królestwa z Unii ten mechanizm przestał obowiązywać w relacjach UK-Polska (poza sprawami objętymi przepisami przejściowymi).

Miejsce rozporządzenia unijnego zajęła Konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny. Wielka Brytania przystąpiła do niej we własnym imieniu - dokument przystąpienia złożyła 28 września 2020 r., a konwencja zaczęła obowiązywać dla UK od 1 stycznia 2021 r.

Co istotne, Unia Europejska (a wraz z nią Polska) także jest stroną tej konwencji. Dzięki temu istnieje wspólna, traktatowa podstawa współpracy między oboma państwami. Zmiana ma charakter techniczny i proceduralny - sam obowiązek alimentacyjny nie znika, zmienia się jedynie droga jego dochodzenia za granicą.

Konwencja haska z 2007 r. - na czym polega

Celem konwencji jest stworzenie prostego, szybkiego i skutecznego systemu wzajemnego uznawania i wykonywania orzeczeń alimentacyjnych między państwami-stronami. Obejmuje ona przede wszystkim alimenty na rzecz dzieci, a w określonym zakresie - także alimenty na rzecz innych członków rodziny i małżonków.

Konwencja umożliwia między innymi:

Najważniejszą cechą konwencji jest to, że wnioskodawca nie musi sam prowadzić postępowania w obcym kraju. Korzysta z systemu współpracy organów centralnych, które przekazują wniosek i dokumenty właściwym instytucjom drugiego państwa.

Rola organów centralnych i sądów

Każde państwo-strona wyznacza tzw. organ centralny (central authority), który pośredniczy w przekazywaniu wniosków alimentacyjnych za granicę i przyjmowaniu ich z zagranicy. To kluczowy element całego mechanizmu.

W Wielkiej Brytanii (Anglia i Walia) funkcję tę pełni wyspecjalizowana jednostka działająca w ramach systemu wzajemnej egzekucji orzeczeń alimentacyjnych (REMO - Reciprocal Enforcement of Maintenance Orders). W Polsce zadania związane z przekazywaniem i przyjmowaniem wniosków na podstawie konwencji realizują sądy okręgowe jako organy współpracujące, pod nadzorem Ministerstwa Sprawiedliwości jako organu centralnego.

W praktyce ścieżka wygląda następująco:

  1. Wnioskodawca składa wniosek do organu właściwego w państwie swojego pobytu.
  2. Organ ten przekazuje wniosek wraz z dokumentami do organu drugiego państwa.
  3. Tam orzeczenie zostaje uznane i skierowane do wykonania - egzekucję prowadzi miejscowy komornik lub odpowiednik takiego organu.

Sam tytuł egzekucyjny (np. wyrok zasądzający alimenty) musi przejść etap uznania i stwierdzenia wykonalności według procedury obowiązującej w państwie wykonania. To moment, w którym najczęściej potrzebne jest wsparcie prawnika znającego procedurę.

Egzekucja z Polski do UK i odwrotnie - dwa kierunki

Mechanizm działa w obie strony, choć szczegóły proceduralne się różnią.

Z Polski do UK - masz polski wyrok alimentacyjny, a dłużnik mieszka w Anglii. Wniosek o uznanie i wykonanie orzeczenia kierujesz za pośrednictwem polskiego sądu okręgowego, który przekazuje go organowi brytyjskiemu. Po stronie UK orzeczenie zostaje zarejestrowane i skierowane do egzekucji zgodnie z prawem brytyjskim.

Z UK do Polski - alimenty zasądzono w Wielkiej Brytanii, a osoba zobowiązana przebywa w Polsce. Wniosek trafia przez organ brytyjski do Polski, gdzie orzeczenie podlega uznaniu, a następnie egzekucji przez polskiego komornika sądowego na zasadach Kodeksu postępowania cywilnego.

W obu przypadkach warto pamiętać, że konwencja reguluje drogę współpracy między państwami, ale faktyczną egzekucję (zajęcie wynagrodzenia, rachunku, majątku) prowadzą organy krajowe państwa, w którym przebywa dłużnik. Skuteczność zależy więc także od tego, czy dłużnik ma tam dochody lub majątek.

Jak prowadzić sprawę zdalnie z UK - pełnomocnictwo i dokumenty

Jeśli mieszkasz w Wielkiej Brytanii, a chcesz dochodzić alimentów na podstawie polskiego wyroku albo bronić się w takiej sprawie, w większości sytuacji nie musisz przyjeżdżać do Polski. Postępowanie możesz prowadzić przez pełnomocnika.

Kluczowe elementy zdalnego prowadzenia sprawy:

  1. Pełnomocnictwo dla adwokata lub radcy prawnego w Polsce - pozwala reprezentować Cię przed sądem i organami egzekucyjnymi bez Twojej osobistej obecności.
  2. Komplet dokumentów - przede wszystkim odpis prawomocnego wyroku alimentacyjnego ze stwierdzeniem wykonalności, a w razie potrzeby odpisy aktów stanu cywilnego. Dokumenty obcojęzyczne mogą wymagać tłumaczenia przysięgłego.
  3. Wniosek na podstawie konwencji haskiej z 2007 r. - przygotowany na właściwych formularzach i skierowany do organu pośredniczącego.
  4. Podpis strony - to Ty jako wierzyciel (lub strona postępowania) podpisujesz wniosek i pełnomocnictwo; prawnik przygotowuje i sprawdza dokumenty oraz pilnuje terminów.

Pełnomocnictwo z zagranicy możesz udzielić korespondencyjnie, za pośrednictwem konsulatu RP w UK albo z poświadczeniem podpisu u brytyjskiego notariusza (w razie potrzeby z klauzulą apostille). Formę wymaganą w konkretnej sprawie wskaże Twój prawnik.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Na jakiej podstawie egzekwuje się dziś alimenty między UK a Polską? Po Brexicie podstawą jest konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów, której stronami są zarówno Wielka Brytania, jak i Unia Europejska (a więc i Polska). Wcześniejsze rozporządzenie unijne nr 4/2009 nie ma już zastosowania w tej relacji (poza sprawami przejściowymi).

Czy muszę samodzielnie wszczynać postępowanie w obcym kraju? Nie. Konwencja opiera się na współpracy organów centralnych. Wniosek składasz w państwie swojego pobytu, a właściwy organ przekazuje go instytucjom drugiego państwa, które kierują orzeczenie do wykonania.

Czy stary polski wyrok alimentacyjny można wykonać w UK? Co do zasady tak - prawomocne orzeczenie alimentacyjne można zgłosić do uznania i wykonania za granicą na podstawie konwencji. Każdą sprawę trzeba jednak ocenić indywidualnie, m.in. pod kątem zakresu konwencji i kompletności dokumentów. Nie udzielamy gwarancji wyniku.

Kto faktycznie ściąga pieniądze od dłużnika? Egzekucję prowadzą organy krajowe państwa, w którym przebywa dłużnik - w Polsce komornik sądowy, w UK właściwe organy brytyjskie. Skuteczność zależy m.in. od tego, czy dłużnik ma tam dochody lub majątek.

Czy mogę prowadzić sprawę z Anglii bez przyjazdu do Polski? W większości przypadków tak - przez pełnomocnika w Polsce, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego korespondencyjnie lub przez konsulat. Twój udział osobisty bywa potrzebny tylko wyjątkowo.

Powiązane artykuły

Podstawa prawna i źródła

Masz podobną sprawę? Zgłoś ją — bezpłatnie

Mieszkasz w UK, a sprawa dotyczy Polski? Opisz ją — wstępnie ocenimy i skojarzymy Cię z regulowanym polskim adwokatem lub radcą prawnym. Sprawę można prowadzić zdalnie, na podstawie pełnomocnictwa.

Bezpłatna analiza →