Czy można ogłosić upadłość w Polsce mieszkając w UK

Pytanie o upadłość konsumencką za granicą zadaje sobie wielu Polaków, którzy zostawili w kraju kredyty, pożyczki i windykację, a sami od lat mieszkają w Anglii. Odpowiedź nie brzmi ani „zawsze tak", ani „nigdy" — decyduje to, gdzie znajduje się Twój główny ośrodek interesów życiowych. Poniżej tłumaczymy, kiedy polski sąd może rozpoznać Twój wniosek, dlaczego po Brexicie sprawa się skomplikowała i jak poprowadzić ją zdalnie, bez przyjazdu do Polski.

Gdzie składa się wniosek — zasada COMI

Polskie prawo nie pyta wprost o obywatelstwo. Pyta o to, gdzie leży Twój główny ośrodek podstawowej działalności (z angielskiego COMI — centre of main interests). To pojęcie reguluje art. 19 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe.

Dla osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, ustawa przyjmuje domniemanie, że tym ośrodkiem jest miejsce zwykłego pobytu. Innymi słowy: jeśli na co dzień mieszkasz, pracujesz i płacisz podatki w Anglii, domniemanie wskazuje na Wielką Brytanię, a nie na Polskę.

Domniemanie to nie jest jednak żelazną regułą — można je obalić dowodami. Sąd patrzy na to, gdzie realnie koncentruje się Twoje życie ekonomiczne i co jest „rozpoznawalne dla osób trzecich", czyli dla wierzycieli. Dlatego każdą taką sprawę trzeba ocenić indywidualnie.

Brexit — dlaczego sprawa się skomplikowała

Do końca okresu przejściowego po Brexicie relacje upadłościowe między Polską a UK porządkowało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 w sprawie postępowania upadłościowego. Określało ono jednolite reguły jurysdykcji oraz wzajemne uznawanie orzeczeń w państwach członkowskich.

Po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej rozporządzenie 2015/848 nie obejmuje już UK. To ma dwa praktyczne skutki:

• Postępowanie wszczęte w Polsce nie korzysta automatycznie z mechanizmu uznawania w Wielkiej Brytanii (i odwrotnie).
• Brytyjski majątek dłużnika może wymagać odrębnych kroków na gruncie prawa brytyjskiego.

To nie znaczy, że upadłość w Polsce jest niemożliwa — znaczy, że trzeba dokładnie zbadać, gdzie naprawdę leży Twój ośrodek interesów i jaki majątek oraz wierzytelności wchodzą w grę.

Kiedy upadłość w Polsce jest realna, a kiedy nie

Każda sytuacja jest inna, ale pewne wzorce się powtarzają. Polski sąd bywa właściwy zwłaszcza wtedy, gdy Twój ośrodek interesów wciąż faktycznie pozostaje w kraju.

Argumenty przemawiające za jurysdykcją polską (do oceny przez prawnika):

• Pobyt w UK ma charakter czasowy, a centrum życia rodzinnego i majątkowego nadal jest w Polsce.
• W Polsce znajduje się Twój majątek (np. mieszkanie) oraz większość wierzycieli.
• Niedawno wróciłeś do Polski albo planujesz powrót, a długi powstały w kraju.

Sytuacje, w których jurysdykcja polska bywa wątpliwa:

• Mieszkasz i pracujesz w Anglii od wielu lat, tam jest Twoja rodzina i centrum życia.
• W Polsce nie masz już majątku, a większość obecnych zobowiązań powstała w UK.

W takich przypadkach właściwym forum może okazać się procedura brytyjska (np. bankruptcy lub Debt Relief Order), a nie polska upadłość konsumencka. Nie obiecujemy z góry żadnego rozstrzygnięcia — kierunek wskazuje dopiero rzetelna analiza dokumentów.

Jak prowadzić sprawę zdalnie z UK — bez przyjazdu

Jeśli analiza potwierdzi, że właściwy jest sąd w Polsce, nie musisz przylatywać do kraju, aby przeprowadzić postępowanie. Praktycznie całość da się obsłużyć zdalnie przy pomocy adwokata lub radcy prawnego działającego na pełnomocnictwie.

Typowy przebieg pracy zdalnej:

1. Pełnomocnictwo — udzielasz pełnomocnictwa polskiemu prawnikowi; w razie potrzeby podpis można poświadczyć notarialnie (także w polskim konsulacie w UK) lub w innej dopuszczalnej formie.
2. Dokumenty — przesyłasz skany: dowodu osobistego/paszportu, umów kredytowych, wezwań do zapłaty, nakazów, wyciągów oraz spisu majątku i wierzycieli.
3. Wniosek — prawnik przygotowuje i składa wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej do właściwego sądu rejonowego (wydział gospodarczy).
4. Korespondencja i posiedzenia — prawnik reprezentuje Cię w toku sprawy; wiele czynności odbywa się pisemnie, a posiedzenia coraz częściej w trybie zdalnym.

Pamiętaj o roli tłumaczeń: brytyjskie dokumenty (np. payslips, wyciągi z konta) zwykle trzeba przedłożyć w tłumaczeniu na język polski. To ważne dla wiarygodności spisu majątku i wierzycieli.

Czego upadłość nie załatwi i o czym pamiętać

Upadłość konsumencka to potężne narzędzie oddłużenia, ale nie obejmuje wszystkiego. Część zobowiązań (np. niektóre alimenty czy kary) co do zasady nie podlega umorzeniu — szczegóły opisujemy w osobnym tekście o tym, jakie długi obejmuje upadłość konsumencka, a jakich nie.

Warto też z góry rozumieć, że sąd nie zawsze umarza długi „od ręki". Często ustala plan spłaty wierzycieli, a dopiero po jego wykonaniu następuje umorzenie pozostałej części — różnice tłumaczymy w artykule plan spłaty wierzycieli vs umorzenie długów. Zanim zdecydujesz się na ten krok, sprawdź też ogólne warunki, przebieg i skutki upadłości konsumenckiej w 2026 r..

Najważniejsze: zanim cokolwiek złożysz, ustal forum. Złożenie wniosku w niewłaściwym państwie kosztuje czas i pieniądze, a w skrajnych przypadkach kończy się odrzuceniem.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy jako obywatel Polski mieszkający w UK automatycznie ogłoszę upadłość w Polsce? Nie automatycznie. O właściwości sądu decyduje główny ośrodek podstawowej działalności (COMI), a nie samo obywatelstwo. Dla osoby bez działalności gospodarczej domniemywa się miejsce zwykłego pobytu — które przy długim pobycie w Anglii może wskazywać na UK.

Czy muszę przyjechać do Polski, żeby przeprowadzić upadłość? Najczęściej nie. Sprawę prowadzi pełnomocnik (adwokat lub radca prawny) na podstawie pełnomocnictwa, a dokumenty przesyłasz elektronicznie. Część posiedzeń odbywa się zdalnie lub pisemnie.

Jak Brexit wpłynął na upadłość transgraniczną PL–UK? Wielka Brytania nie jest już objęta rozporządzeniem (UE) 2015/848. Oznacza to brak automatycznego uznawania polskiego postępowania w UK i odwrotnie — dlatego majątek po obu stronach trzeba analizować osobno.

Czy długi zaciągnięte w UK można objąć polską upadłością? To zależy od ustaleń co do forum i charakteru zobowiązań. Jeśli właściwy jest sąd polski, część zagranicznych wierzytelności może wejść do postępowania — ale wymaga to indywidualnej oceny i odpowiedniego udokumentowania.

Ile trwa taka sprawa prowadzona z zagranicy? Czas zależy od sądu, liczby wierzycieli i tego, czy sąd ustali plan spłaty. Prowadzenie sprawy zdalnie zwykle nie wydłuża jej istotnie, o ile dokumenty są kompletne i przetłumaczone.

Podstawę prawną znajdziesz w ustawie Prawo upadłościowe na portalu ISAP, a tekst rozporządzenia (UE) 2015/848 — na portalu EUR-Lex.