Jakie długi obejmuje upadłość konsumencka, a jakich nie

Pytanie, jakie długi obejmuje upadłość konsumencka, decyduje o tym, czy proces faktycznie da Ci nowy start, czy zostawi część zobowiązań nietkniętych. Polskie prawo nie umarza wszystkiego automatycznie – niektóre długi sąd wykreśla, inne pozostają z Tobą mimo zakończonego postępowania. Poniżej znajdziesz konkretną listę i wyjaśnienie, co realnie znika, a czego upadłość nie usunie.

Co to znaczy, że upadłość „obejmuje" dany dług

Upadłość konsumencka w Polsce opiera się na ustawie z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (zwłaszcza tytuł V, art. 491(1) i następne). Mechanizm jest dwuetapowy: najpierw spieniężenie majątku i podział środków między wierzycieli, a następnie – jeśli zostają niespłacone kwoty – plan spłaty albo umorzenie.

To, czy dług „zostaje objęty", oznacza dwie rzeczy. Po pierwsze, wierzytelność trzeba zgłosić do masy upadłości, by w ogóle brała udział w podziale. Po drugie, część niespłacona po wykonaniu planu spłaty co do zasady podlega umorzeniu. Kluczowe są jednak wyjątki ustawowe – dotyczą głównie zobowiązań alimentacyjnych oraz niektórych zobowiązań wynikających z przestępstwa.

Jakie długi co do zasady podlegają umorzeniu

Większość typowych zobowiązań konsumenckich mieści się w zakresie umorzenia. To właśnie one są najczęstszym powodem składania wniosku.

• kredyty bankowe (gotówkowe, hipoteczne, konsolidacyjne) i pożyczki;
• zadłużenie na kartach kredytowych i w rachunku (debet);
• pożyczki pozabankowe i „chwilówki";
• zaległości czynszowe i opłaty za media;
• zaległości z umów telekomunikacyjnych, leasingu konsumenckiego, rat;
• niektóre zaległości podatkowe i składkowe (jako wierzytelności publicznoprawne podlegają zgłoszeniu na zasadach ogólnych).

Te zobowiązania uczestniczą w podziale środków, a ich niespłacona część zwykle zostaje umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli (art. 491(15) Prawa upadłościowego). Warto pamiętać, że zakres i czas planu zależą od indywidualnej sytuacji – nie ma tu „gwarantowanego" rezultatu, a sąd ocenia m.in. Twoje możliwości zarobkowe.

Jakich długów upadłość NIE umorzy

Tu zaczyna się część, która zaskakuje najwięcej osób. Ustawa wprost wyłącza określone zobowiązania z umorzenia – nawet po zakończeniu postępowania pozostają w mocy.

Zgodnie z art. 491(21) ust. 2 Prawa upadłościowego umorzeniu nie podlegają w szczególności:

• zobowiązania alimentacyjne – długi alimentacyjne nie są umarzane (podstawa obowiązku to m.in. art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego);
• renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci;
• zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem;
• zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny oraz obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia za krzywdę orzeczone jako środek karny lub kompensacyjny;
• zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Dodatkowo umorzeniem nie są objęte zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości – nowy dług zaciągnięty w toku lub po zakończeniu postępowania jest już Twoim bieżącym zobowiązaniem i upadłość go nie dotyczy. To częsty błąd w planowaniu: upadłość „zamraża" stan na dzień jej ogłoszenia, a nie chroni przed przyszłym zadłużaniem.

Sytuacje sporne i graniczne

Część przypadków nie jest oczywista i wymaga oceny prawnika. Przykładowo zaległości podatkowe i składki ZUS – jako wierzytelności publicznoprawne – podlegają zgłoszeniu i podziałowi, ale ich traktowanie w planie spłaty bywa przedmiotem indywidualnej analizy.

Osobną kwestią są długi związane z poręczeniem, współkredytobiorstwem czy wspólnotą majątkową małżeńską – tu skutki upadłości jednej osoby mogą nie obejmować drugiego dłużnika. Jeżeli Twój dług ma źródło w sporze, np. w zakwestionowanej umowie kredytu (kierunek znany m.in. z orzecznictwa TSUE w sprawie C-260/18 Dziubak czy C-744/24 dotyczącej kosztów kredytu konsumenckiego), czasem korzystniejsze bywa najpierw podważenie samej wierzytelności, a nie obejmowanie jej upadłością. Każdy taki przypadek jest indywidualny – nie należy zakładać z góry konkretnego wyniku.

Wartości kwotowe podawane w rozmowach (np. „dług 120 000 zł umorzono w 80%") mają charakter wyłącznie hipotetyczny i ilustracyjny – realny zakres umorzenia ustala sąd.

Jak przeprowadzić upadłość zdalnie, mieszkając w UK

Mieszkanie w Wielkiej Brytanii nie blokuje upadłości konsumenckiej w Polsce, jeśli zachowane są przesłanki jurysdykcyjne (głównym kryterium jest tzw. główny ośrodek podstawowej działalności – COMI – wynikający z rozporządzenia UE 2015/848 oraz z polskiego Prawa upadłościowego). Większość czynności prowadzi się korespondencyjnie i przez pełnomocnika.

W praktyce wygląda to tak:

• udzielasz pełnomocnictwa adwokatowi lub radcy prawnemu w Polsce – zwykle podpisanego i, w razie potrzeby, poświadczonego notarialnie;
• kompletujesz dokumenty: zestawienie wierzycieli, umowy, wezwania do zapłaty, dowody dochodów i wydatków, dane o majątku;
• prawnik przygotowuje i składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sądzie właściwym w Polsce;
• korespondencję z syndykiem i sądem prowadzi pełnomocnik, a Ty dostarczasz informacje zdalnie (e-mail, skan, wideorozmowa).

W większości spraw nie ma konieczności osobistego przyjazdu do Polski – kontakt z sądem i syndykiem odbywa się pisemnie, a ewentualne wysłuchanie często można zrealizować zdalnie. Zakres formalności zależy jednak od konkretnego sądu i etapu sprawy, dlatego warto to ustalić z prawnikiem na starcie.

Więcej o samym przebiegu znajdziesz w artykule Upadłość konsumencka 2026 – warunki, przebieg, skutki, a kwestie jurysdykcji omawiamy w tekście Czy można ogłosić upadłość w Polsce mieszkając w UK.

Co dalej: plan spłaty czy pełne umorzenie

Po ustaleniu, jakie długi obejmuje Twoja upadłość, sąd decyduje o dalszym scenariuszu. Najczęściej ustala plan spłaty wierzycieli (zwykle do 36 miesięcy, a w określonych sytuacjach dłużej), po którego wykonaniu pozostała część długów zostaje umorzona.

W wyjątkowych przypadkach – gdy Twoja sytuacja osobista jednoznacznie wskazuje na trwałą niezdolność do spłat – możliwe jest umorzenie bez ustalania planu spłaty. Różnice między tymi ścieżkami, wraz z konsekwencjami, opisujemy w artykule Plan spłaty wierzycieli vs umorzenie długów. Praktyczne przygotowanie wniosku znajdziesz natomiast w Upadłość konsumencka krok po kroku – wniosek i dokumenty.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy upadłość konsumencka umarza alimenty? Nie. Zobowiązania alimentacyjne są wprost wyłączone z umorzenia (art. 491(21) ust. 2 Prawa upadłościowego). Bieżące i zaległe alimenty pozostają wymagalne mimo zakończonego postępowania.

Czy upadłość obejmuje karę grzywny i obowiązek naprawienia szkody z przestępstwa? Co do zasady nie. Orzeczone kary grzywny oraz obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę (jako środek karny/kompensacyjny) nie podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej.

Czy długi zaciągnięte po ogłoszeniu upadłości też zostaną umorzone? Nie. Umorzenie dotyczy zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości. Nowe długi zaciągnięte później są Twoimi bieżącymi zobowiązaniami i upadłość ich nie obejmuje.

Czy muszę przyjechać do Polski, żeby przeprowadzić upadłość? Najczęściej nie. Sprawę można prowadzić zdalnie przez pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego) na podstawie pełnomocnictwa, dostarczając dokumenty elektronicznie. Szczegóły zależą od sądu i etapu postępowania.

Czy upadłość usunie dług z kredytu, który podważam jako wadliwy? To zależy od strategii. Czasem korzystniej najpierw zakwestionować samą wierzytelność (np. w oparciu o przepisy o kredycie konsumenckim i orzecznictwo TSUE), a dopiero potem rozważać upadłość. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny prawnej.

Źródła i akty prawne:

• Ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (m.in. art. 491(1), 491(15), 491(21)): Internetowy System Aktów Prawnych – isap.sejm.gov.pl
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy (obowiązek alimentacyjny, art. 128 i nast.): isap.sejm.gov.pl
• Orzecznictwo TSUE (m.in. C-260/18, C-744/24): curia.europa.eu