Emerytura z Polski i UK jednocześnie - czy to możliwe

Pracowałeś część życia w Polsce, a część w Wielkiej Brytanii i zastanawiasz się, czy przepadną Ci składki z jednego z tych krajów? Spokojnie - emerytura z Polski i UK jednocześnie jest jak najbardziej możliwa. To nie jest jedno świadczenie dzielone na pół, lecz dwa odrębne świadczenia: jedno z polskiego ZUS i drugie z brytyjskiego systemu State Pension. Każdy kraj wypłaca własną część za okresy przepracowane na swoim terytorium, a oba systemy współpracują przy ustalaniu Twoich uprawnień.

Poniżej tłumaczymy, jak to działa po Brexicie, kiedy okresy z obu krajów się sumują i jak całą sprawę poprowadzić zdalnie z UK, bez przyjazdu do Polski.

Dwa odrębne świadczenia z dwóch systemów

Najważniejsza zasada: nie istnieje jedna wspólna „emerytura europejska". Jeśli płaciłeś składki i w Polsce, i w Wielkiej Brytanii, możesz nabyć prawo do dwóch oddzielnych emerytur:

Każdy z tych systemów ma własne progi i własny wiek emerytalny. W Polsce to zasadniczo 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn; w UK wiek emerytalny jest wyższy i stopniowo rośnie. Oznacza to, że jedną emeryturę możesz zacząć pobierać wcześniej niż drugą.

Pobieranie obu świadczeń naraz jest w pełni legalne. Nie musisz wybierać „albo Polska, albo UK" - jeśli spełniasz warunki w obu krajach, otrzymasz dwie wypłaty z dwóch instytucji. Każda z nich liczona jest tylko od składek wniesionych w danym kraju, więc nie ma tu „podwójnej" emerytury za ten sam okres.

Po Brexicie: Protokół o koordynacji zabezpieczenia społecznego (TCA)

Brexit wywołał wiele obaw, ale praw emerytalnych nie zlikwidował. Od 1 stycznia 2021 r. koordynację reguluje Umowa o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią (Trade and Cooperation Agreement, TCA), a konkretnie zawarty w niej Protokół o koordynacji zabezpieczenia społecznego.

W praktyce dla emerytów oznacza to, że kluczowe zasady działają dalej:

Osoby, które miały okresy ubezpieczenia w obu krajach jeszcze przed 1 stycznia 2021 r., mogą być dodatkowo objęte ochroną na podstawie umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE (Withdrawal Agreement). Niezależnie od daty wyjazdu, ogólna zasada sumowania okresów została utrzymana.

Stan prawny bywa interpretowany różnie w zależności od historii składkowej, dlatego szczegóły warto potwierdzić z prawnikiem - opisujemy to w artykule Sumowanie okresów ubezpieczenia PL i UK.

Brak podwójnego oskładkowania

Częsta obawa brzmi: „skoro pracuję w jednym kraju, a mam historię w drugim, czy nie zapłacę składek dwa razy?". Zasada koordynacji jest jasna - w danym okresie podlegasz ustawodawstwu tylko jednego państwa. Nie ma więc podwójnego oskładkowania tego samego okresu pracy.

Jeśli pracujesz w UK, płacisz brytyjskie składki National Insurance i to one budują Twoją emeryturę brytyjską. Polskie składki z wcześniejszych lat pozostają „zapisane" w ZUS i zaprocentują w polskiej emeryturze. Te same miesiące nie mogą zostać policzone dwa razy do tej samej emerytury - przy sumowaniu okresów każdy okres uwzględnia się tak, aby uniknąć ich nakładania.

Dla osób w nietypowych sytuacjach (np. delegowanie, praca transgraniczna, jednoczesna działalność w dwóch krajach) zasady ustalania właściwego ustawodawstwa bywają bardziej złożone. To moment, w którym warto skonsultować się z prawnikiem, zanim złożysz wniosek.

Gdzie i jak złożyć wniosek - z UK, zdalnie

Mieszkając w Wielkiej Brytanii, zwykle wniosek o świadczenie składasz w kraju zamieszkania (czyli w UK, przez instytucję obsługującą emerytury międzynarodowe), a ta instytucja przekazuje informacje do polskiego ZUS. ZUS rozpatruje polską część, UK - brytyjską. Jedno zgłoszenie uruchamia procedurę w obu systemach, ale każda instytucja wydaje własną decyzję.

To, gdzie najlepiej zacząć i jakie formularze wypełnić, zależy od Twojej sytuacji - rozwijamy ten wątek w artykule Gdzie złożyć wniosek emerytalny - PL czy UK.

Najważniejsze: całą sprawę po stronie polskiej możesz prowadzić zdalnie z UK, bez przyjazdu do kraju. W praktyce wygląda to tak:

  1. Udzielasz pełnomocnictwa adwokatowi lub radcy prawnemu w Polsce (dokument można podpisać w UK i przesłać).
  2. Prawnik kontaktuje się z ZUS w Twoim imieniu, kompletuje brakujące świadectwa pracy, zaświadczenia o okresach ubezpieczenia i inne dokumenty.
  3. Jeśli ZUS wyda niekorzystną decyzję (np. pominie okresy z UK albo źle przeliczy kapitał), prawnik przygotuje odwołanie i poprowadzi sprawę przed sądem ubezpieczeń społecznych - również bez Twojej obecności.

Taki model jest szczególnie pomocny, gdy ZUS gubi stare dokumenty, kwestionuje okresy sprzed lat albo gdy potrzebne są zaświadczenia od polskich pracodawców, którzy już nie istnieją.

Ile można dostać - i czego nie obiecujemy

Wysokość każdej z emerytur zależy od liczby lat składkowych, wysokości zarobków i przepisów obowiązujących w danym kraju. Przykładowo (kwoty wyłącznie ilustracyjne): ktoś z 15 latami pracy w Polsce i 20 latami w UK może otrzymać częściową emeryturę z ZUS oraz częściową State Pension - dwie wypłaty, każda mniejsza niż „pełna", ale razem dające realne wsparcie.

Nie da się z góry zagwarantować konkretnej kwoty ani wyniku - to zawsze zależy od indywidualnej historii ubezpieczeniowej i dokumentów. Spornym, ocennym elementem bywa zaliczenie starszych okresów (sprzed 1999 r.) oraz prawidłowe przeliczenie świadczenia po latach pracy za granicą. Te kwestie opisujemy w tekście Przeliczenie emerytury po powrocie lub zmianie kraju.

Pamiętaj też o podatkach - emerytura z Polski pobierana w UK podlega odrębnym zasadom rozliczenia, o czym piszemy w artykule Opodatkowanie emerytury z Polski mieszkając w UK.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy mogę pobierać emeryturę z Polski i UK jednocześnie? Tak. To dwa odrębne świadczenia z dwóch systemów. Jeśli spełniasz warunki w obu krajach, otrzymasz dwie wypłaty - z ZUS i z brytyjskiego systemu State Pension - i możesz pobierać je równocześnie.

Czy Brexit odebrał prawo do koordynacji emerytur? Nie. Od 1 stycznia 2021 r. koordynację reguluje Protokół o koordynacji zabezpieczenia społecznego, będący częścią umowy TCA. Okresy z obu krajów nadal są sumowane, a każdy kraj wypłaca swoją część.

Czy zapłacę składki dwa razy za ten sam okres? Nie. W danym okresie podlegasz ustawodawstwu tylko jednego państwa. Nie ma podwójnego oskładkowania tego samego okresu pracy, a przy sumowaniu okresy nie nakładają się na siebie.

Czy muszę przyjechać do Polski, żeby załatwić sprawę w ZUS? Nie. Na podstawie pełnomocnictwa adwokat lub radca prawny w Polsce poprowadzi sprawę zdalnie - od kompletowania dokumentów po ewentualne odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych.

Gdzie składam wniosek, jeśli mieszkam w UK? Zwykle w kraju zamieszkania, a ta instytucja przekazuje sprawę do ZUS. Szczegóły zależą od Twojej sytuacji - opisujemy je w osobnym artykule o tym, gdzie złożyć wniosek emerytalny.

Podstawa prawna i źródła

Masz podobną sprawę? Zgłoś ją — bezpłatnie

Mieszkasz w UK, a sprawa dotyczy Polski? Opisz ją — wstępnie ocenimy i skojarzymy Cię z regulowanym polskim adwokatem lub radcą prawnym. Sprawę można prowadzić zdalnie, na podstawie pełnomocnictwa.

Bezpłatna analiza →